Lăng Ông – Bà Chiểu ‘lột xác’ không ngờ sau khi được phục dựng

15

Đến di tích lịch sử văn hóa lăng Lê Văn Duyệt (thường gọi Lăng Ông – Bà Chiểu) ở TP.HCM, du khách bất ngờ trước sự “lột xác” của hệ thống cổng và hàng rào vừa được trùng tu theo tư liệu gốc xưa.

Lăng Ông – Bà Chiểu xưa ẢNH: T.L

Khẳng định về tầm vóc của Lăng Ông – Bà Chiểu, nhà văn hóa Huỳnh Văn Mười – nguyên Chủ tịch Hội Mỹ thuật TP.HCM, cho biết: “Lăng Ông – Bà Chiểu là di tích lịch sử, danh thắng nổi tiếng của cả miền Nam. Người dân, giới mua bán của Sài Gòn – Chợ Lớn – Gia Định hằng năm đều đến chiêm bái vào đầu mùa xuân, rằm tháng giêng, tháng bảy… Trước năm 1975, ông Mai Thọ Truyền – Quốc vụ khanh đặc trách văn hóa cũng có mặt trong Ban Quý tế của lăng. Sau 1975 cho đến năm 1995, nhà văn Sơn Nam cũng là thành viên trong Ban này. Ngày xưa, dân Sài Gòn – Gia Định khi có sự cãi vã, bất hòa với nhau đều khấn nguyện về sự thật và cầu mong Ông (Tả quân Lê Văn Duyệt) chứng giám, phân xử, xem xét trừng trị kẻ xấu”.

Thế nhưng đã có thời gian, hệ thống cổng và hàng rào của Lăng Ông – Bà Chiểu từng phải “kêu cứu” vì kiểu kiến trúc “tân cổ giao duyên”, gây bức xúc dư luận.

Hình ảnh Lăng Ông – Bà Chiểu qua tư liệu trước đây
Hình ảnh cổng Lăng Ông Bà Chiểu trước khi trùng tu ẢNH: QUỲNH TRÂN
Và hiện nay

Di tích tng b biến dng

Nhớ lại kỷ niệm xưa về Lăng Ông – Bà Chiểu, ông Huỳnh Văn Mười kể: “Nhìn từ bên ngoài, cảnh quan quanh Lăng Ông – Bà Chiểu rất đẹp. Trước cổng chính là khu đất trống có hai cây thốt nốt lớn, phía ngoài sân là bến xe ngựa (ảnh xưa còn lưu). Phía ngoài bến xe ngựa không có hàng rào, có con đường nối từ đường Lê Văn Duyệt chạy xuyên qua chợ Bà Chiểu ra đường Bùi Hữu Nghĩa (nay vẫn là Bùi Hữu Nghĩa). Con đường nối ấy hiện nay là đường Vũ Tùng. Hông phải của lăng (nhìn sau ra trước) tiếp giáp đường Lê Văn Duyệt (sau này là Đinh Tiên Hoàng). Hàng rào xung quanh Lăng Ông – Bà Chiểu thấp, được xây bằng gạch, xen trong tường rào là các con tiện trang trí bằng men gốm xanh, tạo họa tiết thoáng mắt, tăng vẻ đẹp như vòng rào quanh mộ Đức Tả quân. Hai cổng phía đường Lê Văn Duyệt và đường Chi Lăng (nay là Phan Đăng Lưu) có trụ cổng cao, trên đỉnh trụ có tượng con nghê bằng gốm men xanh lưu ly rất đẹp.

Ít ai biết rằng, cuối sân sau Lăng Ông – Bà Chiểu tiếp giáp đường Chi Lăng. Phía sau lăng có hàng rào thấp, có cây đa, dưới cây đa này cũng là bến xe ngựa. Vì khung cảnh đặc biệt ấy nên hằng ngày học sinh, sinh viên trường mỹ thuật Gia Định, trường quốc gia cao đẳng mỹ thuật Sài Gòn sang đấy vẽ phong cảnh. Đó là chuyện từ 1975 trở về trước”.

Cũng theo nhà văn hóa Huỳnh Văn Mười, sau này, người ta cho đập bỏ toàn bộ hàng rào cổ kính đang có xung quanh Lăng Ông – Bà Chiểu để xây lại hàng rào mới cao hơn, với các họa tiết trang trí bằng sắt uốn hình chiếc lá cho phù hợp với thiếu nhi và xây các cổng mới quanh các tường rào; đồng thời xây thêm một hàng rào bên ngoài khu vực trống trước cổng Tam Quan. Hàng rào mới này giáp đường Vũ Tùng. Tại đây có một cổng sắt thật cao, hoàn toàn mới. Cổng phía đường Đinh Tiên Hoàng (nay vừa được đổi lại là Lê Văn Duyệt), cổng phía Phan Đăng Lưu được hàn thêm sắt cho cao hơn (kiểu chắp vá không giống ai); riêng con nghê ở đầu cột bị tháo bỏ, xây thêm mái che. Người ta đã trồng thêm các cột sắt, nối cao thêm các cột có sẵn để đỡ cho giàn mái cổng mới, với cách thiết kế xây dựng vô cùng tắc trách vì cổng xưa không có mái.

Tường rào được “chắp vá” trên đường Vũ Tùng và đường Đinh Tiên Hoàng (nay là Lê Văn Duyệt) ẢNH: T.L CỦA NHÀ VĂN HÓA HUỲNH VĂN MƯỜI

Cổng hai bên lăng đã được khôi phục nguyên trạng

Ba cổng phụ nói trên có hai phong cách khác nhau. Cổng ngoài nhìn ra đường Vũ Tùng thì theo phong cách hiện đại. Hai cổng ở phía đường Đinh Tiên Hoàng và Phan Đăng Lưu thì cùng một kiểu: các cột đỡ mái ngói làm bằng sắt L và sắt ấp chiến lược. Mỗi cột gạch cũ nối cao thêm bằng 3 cột sắt không theo phong cách hay quy chuẩn kiến trúc từ cổ điển cho đến hiện đại. Điểm đáng nói là dùng sắt ấp chiến lược để làm trụ đỡ chính của mái ngói (cổng phía đường Phan Đăng Lưu). Tệ hơn nữa là các diềm trang trí đầu mái ngói lưu ly lại được làm giả bằng tôn mỏng sơn xanh – vật liệu rẻ tiền, gây phản cảm.

Theo thanhnien.vn