Tuần thứ hai của tháng 7 năm 2025 chứng kiến một sự phân kỳ chính sách địa – năng lượng ngày càng sâu sắc giữa các khối kinh tế lớn nhất thế giới, tạo ra một môi trường hoạt động đầy phức tạp cho các doanh nghiệp trong chuỗi cung ứng. Trong khi Liên minh châu Âu (EU) tiếp tục khẳng định cam kết xanh với kỷ lục mới khi điện mặt trời lần đầu tiên trở thành nguồn cung điện lớn nhất khu vực vào tháng 6/2025 (chiếm 22,1% sản lượng) , thì tại Mỹ, chính quyền Trump lại có động thái quyết liệt nhằm tháo dỡ các cơ chế hỗ trợ cho năng lượng tái tạo thông qua Đạo luật “One Big Beautiful Bill Act”. Sự đối lập này không chỉ định hình lại dòng chảy đầu tư toàn cầu mà còn đặt các quốc gia sản xuất như Việt Nam trước thách thức kép: vừa phải đáp ứng tiêu chuẩn bền vững khắt khe của châu Âu, vừa phải điều hướng các rào cản bảo hộ của Mỹ.
Tại thị trường trong nước, trọng tâm đang dịch chuyển từ ban hành chính sách vĩ mô sang giải quyết các thách thức thực thi ở cấp vi mô. Điểm sáng lớn nhất là việc Bộ Công Thương ban hành Thông tư 07/2025/TT-BCT chính thức hóa Quản lý nhu cầu điện (DSM), tạo khung pháp lý cho các đơn vị cung cấp dịch vụ điều chỉnh phụ tải điện (Aggregators), hứa hẹn mở ra một thị trường dịch vụ năng lượng mới mẻ tại Việt Nam. Song song đó, nỗ lực chuyển dịch năng lượng quốc gia cũng nhận được cú hích lớn khi Ban Thư ký JETP công bố huy động thành công hơn 7 tỷ USD cho các dự án hạ tầng trọng điểm như đường dây 500kV và Thủy điện tích năng Bác Ái. Tuy nhiên, báo cáo 6 tháng đầu năm của EVN vẫn cho thấy nhiệt điện than đang giữ vai trò “xương sống” với 54,3% tổng sản lượng, trong khi năng lượng tái tạo chiếm 13,5%, đặt ra áp lực lớn về tiến độ giải ngân và thực thi các cam kết quốc tế.
Trong lĩnh vực chiếu sáng và thiết bị điện, sự phân hóa về sức khỏe tài chính giữa các doanh nghiệp đầu ngành đang trở nên rõ rệt hơn bao giờ hết. Rạng Đông Holding (RDP) hiện đứng trước nguy cơ bị hủy niêm yết bắt buộc do vi phạm công bố thông tin. Ngược lại, dù báo lỗ kỷ lục trong năm 2024, Tập đoàn Điện Quang (DQC) lại có bước đi bất ngờ khi lấn sân sang mảng nhựa y tế thông qua việc nhận chuyển nhượng cổ phần tại Rạng Đông Healthcare. Sự dịch chuyển này phản ánh một thực tế rằng mảng kinh doanh cốt lõi là Chiếu sáng & Điều khiển đang có xu hướng chững lại, nhường chỗ cho các giải pháp không gian thông minh và tích hợp công nghệ AI, tương tự như xu hướng sụt giảm lợi nhuận mảng chiếu sáng truyền thống mà “ông lớn” Acuity Brands đang gặp phải.
Về mặt công nghệ, thị trường toàn cầu đang chứng kiến những đột phá chóng mặt có khả năng định hình lại cuộc chơi trong dài hạn. JinkoSolar đã lập kỷ lục hiệu suất pin mặt trời Perovskite-TOPCon lên tới 33,84% , trong khi cuộc đua sản xuất Hydro xanh chi phí thấp và pin lưu trữ thể rắn không cực dương đang nóng lên từng ngày. Ngành LED cũng không đứng ngoài vòng xoáy này với sự trỗi dậy của công nghệ MicroLED và LED trong suốt, hứa hẹn thay đổi hoàn toàn kiến trúc chiếu sáng và hiển thị trong tương lai gần. Đối với các doanh nghiệp Việt Nam, khả năng thích ứng linh hoạt với các tiêu chuẩn phân mảnh và đầu tư chiến lược vào công nghệ thế hệ mới chính là yếu tố quyết định sự sống còn trong kỷ nguyên năng lượng mới.
Tuấn Nguyễn tổng hợp
