Ngày 21/3/2024, tại Cà Mau, Bộ NN-PTNT phối hợp với UBND tỉnh Cà Mau tổ chức Hội nghị Quốc gia huy động nguồn lực thực hiện các giải pháp nông nghiệp thuận thiên. Ông Lê Minh Hoan, Bộ trưởng Bộ NN&PTNT, chủ trì hội nghị.
Tham dự Hội nghị có gần 300 đại biểu từ các bộ, ban, ngành, 13 tỉnh đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL), các cơ quan trong nước, các tổ chức tài chính, Chính phủ song phương, đối tác phát triển quốc tế, các tập đoàn, doanh nghiệp tư nhân quốc tế và trong nước cùng các hiệp hội ngành hàng…
Phát biểu tại Hội nghị , Bộ trưởng Lê Minh Hoan cho rằng : “Thuận thiên không phải là không làm gì cả, mà là quá trình thích nghi, hài hòa giữa con người với tự nhiên một cách có kiểm soát thuận theo các quy luật của tự nhiên để đem lại lợi ích cho con người và bảo vệ hệ sinh thái”.
Theo Bộ trưởng, tầm quan trọng của các giải pháp thuận thiên trong việc cải thiện sinh kế của nông dân và khả năng phục hồi của nông nghiệp; giảm thiểu và thích ứng với biến đổi khí hậu thông qua quá trình hấp thụ carbon của đất, đất ngập nước và rừng; đồng thời bảo tồn thiên nhiên và đa dạng sinh học, duy trì tương lai của các hệ thống lương thực, các nhà sản xuất nông nghiệp cần sẵn sàng chuyển đổi sang các phương thức sản xuất nhằm tái tạo và phục hồi thiên nhiên đồng thời nâng cao hệ thống lương thực hiệu quả và bền vững.
Ông Hoàng Xuân Huy, Giám đốc đối ngoại, WWF – Việt Nam chia sẻ, tiềm năng phát triển nuôi trồng thủy sản thuận thiên là rất lớn. Vấn đề bảo vệ rừng, phát triển rừng, nuôi tôm sinh thái dưới tán rừng đã mang lại giá trị lớn về môi trường nhưng giá trị sản xuất theo thuận thiên chưa cao, người nông dân chưa được hưởng lợi nhiều.
Thời gian qua, “WWF-Việt Nam đã triển khai nhiều mô hình bảo tồn theo cách thuận thiên tại khu vực ĐBSCL, nhiều mô hình đã mang lại giá trị kinh tế và bảo tồn. Tuy nhiên, đâu đó vẫn còn một số mô hình áp dụng thuận thiện tại ĐBSCL chưa mang lại giá trị cao. Do vậy phải xây dựng các mô hình nhỏ, từ đó nhân rộng ra, tạo liên kết vùng, phát triển một thị trường đặc biệt, sản phẩm thuận thiên, thị trường thuận thiên và người tiêu dùng thuận thiên. Với cách làm như vậy, sẽ tạo ra mô hình quy mô lớn hơn, mang lại lợi ích lớn hơn cho người nông dân. Việc tạo ra văn hóa nông nghiệp thuận thiên sẽ tạo ra sự khác biệt”, ông Huy nhấn mạnh.
Ông Nguyễn Đỗ Anh Tuấn – Vụ trưởng Vụ Hợp tác quốc tế, Bộ NNPTNT, đã có 5 kết quả nổi bật và 6 giải pháp chính đạt được và tạo sự đồng thuận cao từ các nhà quản lý, chuyên gia trong và ngoài nước, các doanh nghiệp và người nông dân tại Hội nghị Quốc gia huy động nguồn lực thực hiện các giải pháp nông nghiệp thuận thiên tại vùng ĐBSCL.
Phó Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau Lê Văn Sử cho rằng, các mô hình thuận thiên muốn phát triển nhân rộng phải có các hệ thống thủy lợi phù hợp thì mới phát triển đồng bộ được. Phải có các giải pháp đồng bộ để phát triển thuận theo tự nhiên. Nếu không có giải pháp công trình thì xây dựng mô hình rất khó. “Cần ban hành cơ chế chính sách đặc thù cho vùng ĐBSCL ưu tiên đầu tư cho hệ thống thủy lợi, hạ tầng giao thông, nước ngọt cho các vùng ven biển, vùng bán đảo Cà Mau”, ông Sử đề nghị.
Chủ trương Bộ của NNPTNT là nhất quán và quyết liệt chuyển mạnh từ sản xuất nông nghiệp sang kinh tế nông nghiệp, đảm bảo hài hòa lợi ích giữa phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường sinh thái cho thế hệ tương lai và đang cố gắng giảm chi phí, từ đó sẽ có lợi nhuận tốt hơn. Tuy nhiên, thực tế tại ĐBSCL, mô hình nông nghiệp thuận thiên hiện đang làm nhỏ lẻ, khi chúng ta làm tốt hơn thì sẽ có thị trường tốt hơn. “Xu hướng chung thị trường sẽ áp những tiêu chuẩn mới, chẳng hạn như không phá rừng, carbon thấp,… là những yêu cầu về sản phẩm nông nghiệp thuận thiện. Thị trường sẽ ép chúng ta đi theo xu hướng đó, nếu không đi theo sẽ bị loại khỏi cuộc chơi, mong rằng các cơ quan báo chí cùng đồng thuận và hợp tác tạo tiếng nói lan tỏa mạnh mẽ thông điệp về nền kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn giảm phát thải, nhằm tăng cường truyền thông hình ảnh nông nghiệp thuận thiên ĐBSCL ra thế giới”, ông Tuấn chia sẻ.
Theo các đại biểu, thời gian qua, những chính sách khuyến khích thu hút đầu tư đã đạt được một số kết quả tích cực, góp phần thúc đẩy phát triển sản xuất nông nghiệp và nông thôn của vùng ĐBSCL theo hướng thuận thiên, thích ứng với biến đổi khí hậu. Tuy nhiên, ĐBSCL đang phải đối mặt với thách thức từ các đập thủy điện thượng nguồn, các hiện tượng thời tiết cực đoan. Các biện pháp canh tác thâm canh, tăng vụ phá vỡ chế độ ngập lũ tự nhiên, ngăn cản quá trình bồi lắng phù sa và trao đổi nước; biến đổi khí hậu làm thay đổi lượng mưa, gia tăng hạn hán, xâm nhập mặn… .
Để giải quyết các vấn đề cấp bách đòi hỏi phải có tầm nhìn mới, định hướng chiến lược, các giải pháp toàn diện, căn cơ, đồng bộ, huy động tối đa các nguồn lực và sự tham gia của các thành phần kinh tế.Các địa phương vùng ĐBSCL đả đề xuất cần có các giải pháp phù hợp cho vùng. Huy động các nguồn lực từ các thể chế tài chính trong và ngoài nước để triển khai nhóm biện pháp nông nghiệp thuận thiên phi công trình và nhóm giải pháp công trình phù hợp. Bên cạnh đó, cần liên kết khai thác tốt hơn các cơ chế chính sách đã có, gắn với huy động các nguồn lực để thực hiện về chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo, triển khai các mô hình thích ứng với biến đổi khí hậu, giảm phát thải, kinh tế tuần hoàn…
Dịp này, các đối tác quốc tế như EU, Mỹ, Úc, FAO, UNDP, WWF, SNV, các quỹ tài chính quốc tế, tập đoàn, doanh nghiệp quốc tế và trong nước cũng cam kết cung cấp nguồn lực thực hiện các giải pháp nông nghiệp thuận thiên; hình thành mạng lưới kết nối các nhà đầu tư quốc tế với các địa phương và doanh nghiệp trong nước cho khu vùng ĐBSCL.
Hiện Bộ NNPTNT đang khẩn trương triển khai đề án 1 triệu héc-ta lúa carbon thấp chất lượng cao ở ĐBSCL đã được phê duyệt từ cuối năm 2023 và đang triển khai đầu tư hạ tầng kỹ thuật phục vụ sản xuất. Theo Bộ NNPTNT, tổng vốn đầu tư 375 triệu USD (trong tổng vốn đầu tư khoảng 9.000 tỷ đồng), thực hiện trong giai đoạn 2026-2031. Trong đó, 350 triệu USD sẽ tài trợ cho cơ sở hạ tầng công cộng cần thiết, một nội dung quan trọng trong triển khai đề án 1 triệu héc-ta lúa carbon thấp chất lượng cao tại ĐBSCL, sẽ hỗ trợ chuỗi giá trị gạo carbon thấp từ giai đoạn sản xuất ban đầu đến chế biến, tiếp thị nhằm mục tiêu đạt diện tích 500.000 ha lúa. Đồng thời, đầu tư nâng cấp hệ thống thủy lợi, cải thiện hệ thống giao thông (xây dựng các tuyến đường nhánh và cầu hoặc nâng cấp những tuyến đường hiện có tại các khu vực sản xuất được dự án hỗ trợ); hỗ trợ các nền tảng trực tuyến và thương mại điện tử; hỗ trợ hạ tầng năng lượng xanh, phát triển, chuyển giao kỹ thuật và chi phí quản lý dự án.
Trường Ca – Theo camau.gov.vn
