Từ một xã nghèo vùng sâu của Sơn La, Tân Yên hôm nay đã trở thành điểm sáng về phát triển kinh tế và du lịch cộng đồng. Góp phần làm nên sự thay đổi ấy là Anh hùng Lao động Hà Ngọc Quý – người cán bộ dân bản gương mẫu, luôn “nói đi đôi với làm”, hết lòng vì dân, dù đã nghỉ hưu vẫn không ngừng tìm hướng làm giàu cho quê hương.
Sinh năm 1957 tại bản Dọi, xã Tân Lập (nay là xã Tân Yên, huyện Mộc Châu, tỉnh Sơn La), ông Hà Ngọc Quý từng giữ các chức vụ Chủ tịch UBND, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã. Được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động thời kỳ đổi mới, nhưng khi về hưu, ông vẫn chưa bao giờ ngơi nghỉ trong việc tìm hướng thoát nghèo cho dân bản.
Người mở đường thoát nghèo
Những năm 1990, Tân Yên còn thiếu đói 3-4 tháng mỗi năm. Ông Quý đã tiên phong mang giống ngô, lúa năng suất cao từ miền xuôi về trồng thử, cho kết quả gấp 4-5 lần giống cũ. Hiệu quả được nhân rộng, giúp xã không chỉ đủ lương thực mà còn bán hàng chục tấn ngô mỗi năm. Thấy ngô bị mốc, mất giá do ẩm ướt, năm 1998 ông xây lò sấy ngô đầu tiên công suất 10 tấn/ngày, rồi hướng dẫn bà con nhân rộng mô hình. Đến nay, toàn xã có trên 30 lò sấy, công suất 400 tấn/ngày.
Không dừng lại ở đó, ông còn khôi phục cây chè Shan tuyết, vận động bà con trồng 1 ha mẫu rồi nhân rộng. Đến năm 2003, diện tích chè toàn xã đạt 240 ha. Khi sản phẩm chưa có đầu ra, ông thành lập HTX sản xuất kinh doanh chè, liên kết với đối tác Đài Loan, lập Công ty chè Tân Lập công suất 700 tấn/năm, xuất khẩu hơn 200 tấn chè khô, tạo việc làm cho hơn 100 lao động, thu nhập bình quân 7-8 triệu đồng/tháng.
Gương mẫu trong mọi phong trào
Giai đoạn di dân tái định cư thủy điện Hòa Bình và Sơn La, ông Quý là người tiên phong giao 1,5 ha đất canh tác của gia đình cho dự án, vận động dân hiến 500 ha đất chỉ trong vài tháng – một kỳ tích được tỉnh đánh giá là “mẫu”. Nhờ sự chỉ đạo quyết liệt, 100% người nghiện trong xã đã được cai nghiện, hàng trăm ha cây thuốc phiện được thay thế bằng chè và cây ăn quả, giúp xã đạt chuẩn “4 không” về ma túy. Với những đóng góp to lớn, ông được Chủ tịch nước tặng Huân chương Lao động hạng Ba (1999), danh hiệu Anh hùng Lao động (2000), chiến sĩ thi đua toàn quốc (2005).
Từ lãnh đạo xã đến “doanh nhân bản Dọi”
Nghỉ hưu, ông Quý vẫn chọn “ly nông nhưng không ly hương”. Năm 2015, ông bán hết tài sản ở trung tâm xã, đầu tư hơn 5 tỷ đồng xây dựng khu du lịch cộng đồng bản Hoa trên diện tích 5 ha, với nhà sàn, ao cá, vườn trái cây đón hơn 100 đoàn khách mỗi năm, mang lại thu nhập hàng trăm triệu đồng và tạo việc làm cho người dân. Nhờ sự gương mẫu,bản Dọi, Tà Phềnh, Nà Ka, Phiêng Cành đã cùng phát triển du lịch cộng đồng, trồng cây ăn quả, hình thành vùng mận, vùng chè đặc sản.
Hiện xã Tân Lập cũ đã có 250 ha chè, sản lượng 4.000 tấn/năm, 110 ha cây ăn quả, 315 ha ruộng hai vụ, 11.800 tấn ngô ủ, thu nhập bình quân trên 20 triệu đồng/người/năm, nhiều hộ đạt gần nửa tỷ đồng/năm.
Ông Đặng Văn Mình, nguyên Chủ tịch UBND xã chia sẻ: “Anh Quý là người lãnh đạo mẫu mực, sâu sát dân, dám nghĩ dám làm, để lại nền tảng phát triển vững chắc cho thế hệ sau.”
ANH ĐỨC – TC AS&CS số in tháng 10/2025
