Theo kế hoạch 3271/KH-UBND ngày 15/03/2026 của UBND tỉnh Lâm Đồng về triển khai Đề án phát triển du lịch cộng đồng tại Việt Nam theo Quyết định 3222/QĐ-BVHTTDL, Lâm Đồng đặt mục tiêu hình thành hệ thống điểm đến du lịch cộng đồng đặc sắc, gắn với bảo tồn văn hóa, phát triển sinh kế và xây dựng thương hiệu du lịch bền vững.
Phát huy lợi thế tài nguyên tự nhiên, văn hóa để phát triển sản phẩm du lịch đặc thù
Với lợi thế thiên nhiên phong phú, văn hóa đa dạng của các dân tộc tại chỗ và hệ sinh thái nông nghiệp đặc trưng, tỉnh Lâm Đồng đang từng bước phát triển du lịch cộng đồng trở thành một sản phẩm quan trọng của ngành du lịch địa phương. Là một trong những trung tâm du lịch lớn của khu vực Tây Nguyên, Đà Lạt và các địa phương trong tỉnh Lâm Đồng không chỉ nổi tiếng với khí hậu ôn hòa, cảnh quan thiên nhiên đặc sắc, đặc biệt trong bối cảnh tỉnh Lâm Đồng sau sáp nhập có điều kiện tự nhiên hết sức đa dạng và sở hữu nhiều giá trị văn hóa truyền thống của các dân tộc tại chỗ như K’Ho, Chu Ru, Mạ, M’Nông, Chăm…
Những năm gần đây, xu hướng du lịch trải nghiệm, tìm hiểu đời sống bản địa ngày càng được du khách trong và ngoài nước quan tâm. Đây chính là cơ hội để địa phương phát triển du lịch cộng đồng theo hướng bền vững, gắn kết chặt chẽ giữa khai thác tài nguyên du lịch với bảo tồn văn hóa và nâng cao đời sống người dân.
Theo kế hoạch của tỉnh, việc phát triển du lịch cộng đồng sẽ gắn với xây dựng nông thôn mới, khai thác hiệu quả các nguồn lực địa phương, đồng thời đảm bảo hài hòa lợi ích giữa cộng đồng dân cư, doanh nghiệp và cơ quan quản lý. Các mô hình du lịch cộng đồng được định hướng phát triển theo tiêu chuẩn chuyên nghiệp, đáp ứng các yêu cầu của TCVN 13259:2020 về chất lượng dịch vụ đối với du lịch cộng đồng và tiêu chuẩn du lịch cộng đồng ASEAN.
Hình thành mạng lưới điểm du lịch cộng đồng
Trong giai đoạn 2026 – 2030, tỉnh Lâm Đồng định hướng xây dựng và phát triển 24 điểm du lịch cộng đồng tại các địa phương có tiềm năng, từng bước hình thành mạng lưới điểm đến trải nghiệm đặc sắc gắn với văn hóa bản địa, cảnh quan thiên nhiên và sản xuất nông nghiệp đặc trưng.
Một trong những mô hình tiêu biểu là điểm du lịch cộng đồng Vạn Hoa Đà Lạt – Làng hoa Vạn Thành tại Làng hoa Vạn Thành. Nơi đây được định hướng phát triển theo mô hình du lịch canh nông kết hợp trải nghiệm làng nghề trồng hoa truyền thống, tham quan các vườn rau, trái cây đặc sản và thưởng thức các chương trình nghệ thuật đặc trưng của Đà Lạt, góp phần mang đến cho du khách những trải nghiệm sinh động về đời sống nông nghiệp vùng cao nguyên.
Tại khu vực cao nguyên phía Bắc, thôn Đưng K’Si thuộc huyện Lạc Dương được định hướng trở thành điểm du lịch cộng đồng gắn với bảo tồn và phát huy văn hóa truyền thống của người K’Ho. Du khách đến đây có cơ hội hòa mình vào không gian văn hóa cồng chiêng, thưởng thức múa xoang, tham gia các lễ hội dân gian và tìm hiểu đời sống sinh hoạt đặc trưng của đồng bào bản địa.
Ở khu vực phía Nam, điểm du lịch cộng đồng Avocado Farm tại xã Quảng Lập được phát triển theo hướng du lịch nông nghiệp kết hợp trải nghiệm văn hóa của người Chu Ru và K’Ho. Không gian này gắn với các trang trại cây ăn trái, làng gốm truyền thống và các sản phẩm nông nghiệp đặc trưng của địa phương, tạo nên chuỗi trải nghiệm phong phú cho du khách.
Bên cạnh đó, nhiều điểm du lịch cộng đồng khác cũng được định hướng phát triển như làng nghề thổ cẩm K’Long tại Hiệp Thạnh, làng nghề dệt thổ cẩm Đam Pao (Lâm Hà), điểm du lịch cộng đồng Đạ Long (Đam Rông), Klong Trao 1 (Di Linh) hay thôn Đạ Nghịch (Bảo Lộc). Mỗi địa phương đều khai thác thế mạnh riêng về văn hóa truyền thống, nghề thủ công và cảnh quan thiên nhiên để xây dựng sản phẩm du lịch đặc trưng.
Không gian du lịch cộng đồng của tỉnh còn mở rộng tới các khu vực giàu tài nguyên thiên nhiên và di sản địa chất ở phía Tây và phía Nam như Công viên địa chất UNESCO Đắk Nông, vùng núi lửa Núi lửa Nâm Kar hay khu vực Hồ Tà Đùng với cảnh quan thiên nhiên hùng vĩ, thích hợp phát triển các sản phẩm du lịch sinh thái và trải nghiệm cộng đồng.
Ở khu vực phía Đông, nơi sinh sống lâu đời của cộng đồng người Chăm, mô hình du lịch cộng đồng gắn với nghề gốm truyền thống tại xã Bắc Bình cũng được định hướng phát triển, góp phần bảo tồn các giá trị văn hóa đặc sắc và tạo thêm điểm nhấn cho bức tranh du lịch cộng đồng của tỉnh.
Thực hiện đồng bộ các giải pháp thúc đẩy phát triển du lịch cộng đồng
Song song với việc hình thành các sản phẩm và điểm đến mới, tỉnh Lâm Đồng đặc biệt chú trọng triển khai đồng bộ các giải pháp nâng cao chất lượng dịch vụ và phát triển nguồn nhân lực – yếu tố then chốt quyết định sự bền vững của du lịch cộng đồng.
Theo kế hoạch, đến năm 2027, ít nhất 40% chủ cơ sở cung ứng dịch vụ du lịch cộng đồng sẽ được đào tạo, tập huấn về quản lý du lịch; khoảng 30% lao động được bồi dưỡng kỹ năng phục vụ khách, trong đó mỗi điểm du lịch cộng đồng phấn đấu có ít nhất một người có khả năng giao tiếp ngoại ngữ. Các lớp tập huấn về kỹ năng đón tiếp, thuyết minh, chế biến ẩm thực, quản lý lưu trú, cũng như kỹ năng giao tiếp và ứng xử văn minh trong du lịch sẽ được tổ chức thường xuyên, góp phần nâng cao tính chuyên nghiệp trong hoạt động phục vụ du khách.
Cùng với đó, các địa phương sẽ từng bước xây dựng bộ quy tắc ứng xử văn minh tại các điểm du lịch cộng đồng, tạo dựng hình ảnh thân thiện, mến khách và chuyên nghiệp – yếu tố ngày càng được du khách quan tâm trong quá trình lựa chọn điểm đến.
Một trong những giá trị cốt lõi làm nên sức hấp dẫn của du lịch cộng đồng tại Lâm Đồng chính là bản sắc văn hóa truyền thống của các dân tộc bản địa. Những lễ hội dân gian, không gian văn hóa cồng chiêng, nghề dệt thổ cẩm, ẩm thực truyền thống hay kiến trúc nhà dài của đồng bào dân tộc thiểu số sẽ được gìn giữ, phục dựng và trở thành những sản phẩm du lịch đặc sắc. Các không gian sinh hoạt văn hóa cộng đồng cũng sẽ được quan tâm đầu tư, phục vụ các hoạt động trình diễn, giao lưu và trải nghiệm văn hóa dành cho du khách.
Bên cạnh yếu tố văn hóa, công tác bảo vệ môi trường và khai thác bền vững tài nguyên thiên nhiên cũng được đặt lên hàng đầu. Việc khuyến khích sử dụng các sản phẩm sinh thái, nâng cao ý thức bảo vệ môi trường của cộng đồng dân cư và du khách sẽ góp phần giữ gìn cảnh quan thiên nhiên, tạo nền tảng cho sự phát triển lâu dài của du lịch cộng đồng.
Theo định hướng đến năm 2030, tỉnh Lâm Đồng phấn đấu hoàn thiện hệ thống sản phẩm du lịch cộng đồng, xây dựng ít nhất một làng du lịch cộng đồng tiêu biểu, đồng thời đưa các điểm du lịch cộng đồng tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị du lịch của địa phương.
Thông qua các hoạt động quảng bá, xúc tiến du lịch, chuyển đổi số và xây dựng bản đồ số các điểm đến, tỉnh kỳ vọng từng bước định vị thương hiệu du lịch cộng đồng Lâm Đồng trên bản đồ du lịch Việt Nam.
Việc phát triển du lịch cộng đồng không chỉ góp phần đa dạng hóa sản phẩm du lịch mà còn mở ra hướng phát triển kinh tế bền vững cho khu vực nông thôn, giúp người dân địa phương trực tiếp tham gia và hưởng lợi từ hoạt động du lịch, đồng thời gìn giữ những giá trị văn hóa đặc sắc của vùng đất cao nguyên.
Như khẳng định trong kế hoạch của tỉnh: “Phát triển du lịch cộng đồng gắn với thực hiện tiến bộ, công bằng xã hội; khai thác hiệu quả tiềm năng, thế mạnh và nguồn lực đặc trưng của các địa phương, đảm bảo chia sẻ lợi ích hài hòa giữa các bên tham gia, góp phần nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của người dân”.
Phan Bông – Hân Hân – https://hoichieusangvietnam.org.vn/du-lich-cong-dong-lam-dong-khoi-day-gia-tri-ban-dia-mo-huong-phat-trien-ben-vung/
