Cuối tháng 8/2017, chị Mai Thi, người làm ra chế phẩm xử lý ô nhiễm môi trường ST Bacilli MT có tiếng ở tỉnh Sóc Trăng, gặp chúng tôi trò chuyện và bật khóc. Thật ngạc nhiên bởi vụ tôm đầu năm 2016, hạn nặng nên dịch bệnh lan tràn, nhiều vùng tôm ở tỉnh Sóc Trăng u ám nhưng có 4 hộ nuôi tôm dùng chế phẩm ST Bacilli MT làm sạch ao lại thắng lợi.
Ngày 23/6/2016, Phó giám đốc Sở NN&PTNT Trần Đình Luân (nay là Tổng cục trưởng Tổng cục Thủy sản) dẫn đoàn cán bộ đến các hộ ấy, khi trở về đã yêu cầu cấp dưới khẩn trương mở rộng việc dùng chế phẩm ST Bacilli MT để cứu ngành tôm. Hiệu quả ST Bacilli MT được in sách phổ biến và Chủ tịch HĐND tỉnh có công văn đề nghị UBND tỉnh cho áp dụng đại trà trong năm 2017.
Tại sao nay chị Mai Thi lại khóc? Hóa ra việc đưa chế phẩm ST Bacilli MT ra ao tôm bị bắt lỗi là chưa báo cáo và xin phép Sở TN&MT vì chị Mai Thi đương chức Giám đốc Trung tâm Quan trắc TN&MT. Tổng cục Thủy sản có công văn khẳng định, chế phẩm ST Bacilli MT đang nghiên cứu, thử nghiệm thì không phải xin phép. Dù vậy, chị Mai Thi cứ bị kiểm điểm, mất chức Giám đốc Trung tâm Quan trắc TN&MT, ngày 22/8/2017 bị kỷ luật khiển trách về Đảng.
Chúng tôi phản ánh sự kỷ luật vô lý. Hầu như cứ một bài báo đăng lên là có một công văn phản ứng của Sở TN&MT tỉnh Sóc Trăng. Các vị lãnh đạo Sở TN&MT cho rằng, chế phẩm ST Bacilli MT đoạt nhiều giải thưởng về xử lý ô nhiễm môi trường nhưng chỉ ở trên cạn, cho xuống ao tôm là “lừa đảo”. Ngày 27/11/2017, chị Mai Thi tiếp tục bị cảnh cáo về chính quyền. Chúng tôi càng kiên trì đấu tranh cho sáng tạo khoa học bảo vệ môi trường. Ngày 14/8/2018, chị Mai Thi được xóa kỷ luật về Đảng còn kỷ luật về chính quyền vin cớ quá thời hiệu nên vẫn giữ.
Thời gian đó, chị Mai Thi vẫn kiên trì học tiến sỹ. Cuối buổi chiều 29/1/2019, bảo vệ thành công luận án tiến sỹ vi sinh vật học, giữa niềm vui chị tâm sự nỗi buồn: “Kết quả nghiên cứu tôi dự tính dành làm tài sản chung ứng dụng vào thực tế như một nguồn phúc lợi xã hội bảo vệ môi trường nhưng hoàn cảnh của tôi hiện nay, khó thực hiện quá”.
Vừa may, Tập đoàn Minh Phú mời chị về làm việc. Chị bày tỏ ước nguyện: cùng với nghiên cứu sản xuất chế phẩm nuôi tôm, chị được tiếp tục nghiên cứu sản xuất chế phẩm xử lý ô nhiễm môi trường làm một nguồn phúc lợi xã hội. Chủ tịch Tập đoàn Lê Văn Quang vốn coi trọng trách nhiệm xã hội đã đồng ý. Từ đó, Tiến sỹ Vi sinh vật học Mai Thi gắn bó với hàng ngàn héc-ta nuôi tôm của Tập đoàn Minh Phú và vùng nuôi tôm của nông dân, tìm kiếm sự giàu có.
Bên cạnh trường hợp điển hình Mai Thi cho thấy niềm vui xen lẫn nỗi buồn trong nghề báo tham gia bảo vệ môi trường để tôm, cá phát triển, cũng có nhiều kỷ niệm chỉ niềm vui. Anh Lý Văn Bon, chủ bè cá Bảy Bon giữa sông Hậu ở phường Bùi Hữu Nghĩa (Bình Thủy, Cần Thơ) nuôi hàng chục loại cá và huấn luyện cho cá nhảy múa trên mặt nước để khai thác du lịch. Một sáng tạo nâng cao hiệu quả kinh tế thủy sản. Chúng tôi lặng lẽ ủng hộ, giới thiệu cho du khách gần xa. Vốn quen biết từ trước, khi đọc báo, Bảy Bon phấn khởi gọi điện cảm ơn và gửi biếu chúng tôi hai con cá tra tự nhiên của sông Hậu, một đặc sản khác với cá tra nuôi thông thường. Chúng tôi trao nhau tiếng cười qua điện thoại, có sóng sông Hậu rộn ràng hòa theo.
SÁU NGHỆ
