Bản tin Chiếu sáng số 48: Phân tích chiến lược ngành công nghiệp chiếu sáng và biến động thị trường toàn cầu Q2 2026

Tuần lễ cuối tháng 4/2026 chứng kiến nhịp đập hối hả của ngành chiếu sáng Việt Nam khi thị trường chứng khoán xác lập cột mốc 1.857 điểm, phản ánh niềm tin lớn vào chu kỳ đầu tư hạ tầng số. Đây là thời điểm “điểm rơi” của các báo cáo tài chính quý 1 với những con số lợi nhuận đột phá từ các doanh nghiệp đầu ngành như Gelex Electric, Điện Quang và Sapulico. Tuy nhiên, áp lực từ chi phí nguyên liệu thô (nhôm, đồng) đạt đỉnh và sự siết chặt của các rào cản xanh quốc tế (CBAM, DPP) đang buộc toàn ngành phải đẩy nhanh chiến lược “Quang tử số” và minh bạch hóa dấu chân carbon. Bản tin số 48 sẽ đi sâu phân tích 40 diễn biến trọng điểm định hình diện mạo ngành trong giai đoạn tới.

1. Bối cảnh thị trường tài chính và diễn biến nhóm cổ phiếu ngành chiếu sáng

Thị trường chứng khoán Việt Nam trong giai đoạn cuối tháng 4 năm 2026 ghi nhận những biến động đầy hứa hẹn, phản ánh sự phục hồi của nền kinh tế thực và niềm tin của nhà đầu tư vào các lĩnh vực hạ tầng công nghệ. Trong phiên giao dịch ngày 23/04/2026, chỉ số VN-Index đã có một bước nhảy vọt đáng chú ý khi tăng 1,3%, chính thức xác lập mức 1.857,3 điểm. Sự gia tăng này không chỉ thuần túy là kết quả của dòng tiền ngắn hạn mà còn là sự cộng hưởng từ các chính sách vĩ mô hỗ trợ phát triển đô thị thông minh và hạ tầng năng lượng. Tuy nhiên, một đặc điểm quan trọng cần lưu ý trong phiên giao dịch này là sự sụt giảm đáng kể về thanh khoản. Khối lượng khớp lệnh trên sàn HOSE giảm tới 25,1%, chỉ đạt hơn 562 triệu đơn vị. Điều này cho thấy tâm lý thận trọng của các nhà đầu tư tổ chức, khi họ đang chờ đợi những báo cáo kết quả kinh doanh quý 1 đầy đủ hơn từ các tập đoàn lớn. Tại sàn HNX, chỉ số cũng tăng trưởng 0,83%, đạt 255,36 điểm, nhưng khối lượng giao dịch lại giảm mạnh 35,3% so với phiên trước đó, chỉ ghi nhận hơn 42 triệu đơn vị khớp lệnh.

Trong bức tranh chung đó, các cổ phiếu thuộc hệ sinh thái thiết bị điện và chiếu sáng đang có những diễn biến phân hóa rõ nét, phản ánh sức khỏe tài chính và chiến lược thích ứng của từng doanh nghiệp.

1.1. Diễn biến cổ phiếu Tập đoàn GELEX (GEX) và Gelex Electric (GEE)

Cổ phiếu GEX của Tập đoàn GELEX kết thúc phiên ngày 23/04/2026 tại mức giá 39,55 điểm, ghi nhận mức giảm 1,40 điểm, tương đương 3,42%. Mặc dù thị trường chung tăng điểm, GEX lại chịu áp lực điều chỉnh sau một giai đoạn tăng trưởng nóng nhờ các thông tin về kế hoạch tăng vốn quy mô lớn. Trong ngày, cổ phiếu này dao động trong biên độ khá rộng, với mức thấp nhất ghi nhận tại 38,80 và cao nhất lên tới 41,40. Trạng thái giao dịch ký quỹ (margin) của GEX vẫn được duy trì tại sàn HOSE, cho thấy các công ty chứng khoán vẫn đánh giá cao tính thanh khoản và uy tín của mã cổ phiếu này.

Trái ngược với đà giảm của tập đoàn mẹ, Gelex Electric (GEE) lại thể hiện một bộ chỉ số tài chính vô cùng ấn tượng. Dựa trên các dữ liệu thống kê giao dịch mới nhất, GEE đang duy trì mức EPS (thu nhập trên mỗi cổ phiếu) đạt 9.468 đồng, một con số phản ánh hiệu quả kinh doanh vượt trội trong ngành thiết bị điện. Chỉ số P/E của GEE hiện ở mức 18,96, cho thấy nhà đầu tư sẵn sàng trả mức định giá cao cho một doanh nghiệp có nền tảng sản xuất vững chắc và sở hữu nhiều công ty con đầu ngành như Cadivi hay Thibidi. Giá mở cửa của GEE trong các phiên gần đây thường duy trì quanh mốc 180.500 đồng, với giá cao nhất trong phiên có lúc đạt 192.000 đồng.

1.2. Sự phục hồi của Công ty Cổ phần Tập đoàn Điện Quang (DQC)

Điện Quang đang chứng minh sự trở lại mạnh mẽ sau giai đoạn tái cấu trúc đầy khó khăn vào các năm 2024-2025. Tại Đại hội đồng cổ đông (ĐHĐCĐ) thường niên diễn ra ngày 18/04/2026, ban lãnh đạo công ty đã công bố những con số tăng trưởng đột phá. Trong quý 1 năm 2026, doanh thu hợp nhất của Điện Quang đạt 284 tỷ đồng, tăng 66% so với cùng kỳ năm trước. Đáng chú ý hơn, lợi nhuận đạt 11 tỷ đồng, gấp 3 lần so với quý 1 năm 2025.

Kết quả này là thành quả của việc kiên trì thực hiện chiến lược “Ba trụ cột tăng trưởng” mà Chủ tịch HĐQT Hồ Quỳnh Hưng đã xác lập:

• Mảng truyền thống: Tập trung vào hiệu quả và chất lượng sản phẩm thay vì chạy đua doanh thu.
• Măng năng lượng mặt trời (Solar): Xây dựng thương hiệu và sự khác biệt thông qua các giải pháp tích hợp thông minh.
• Xuất khẩu: Mở rộng thị trường quốc tế, đặc biệt là các quốc gia yêu cầu khắt khe về tiêu chuẩn xanh.

Mặc dù đạt kết quả khả quan, Điện Quang vẫn thận trọng đặt mục tiêu lợi nhuận cả năm 2026 ở mức 20 tỷ đồng do lo ngại các yếu tố bất định từ tình hình địa chính trị thế giới có thể đẩy giá nguyên liệu nhựa và điện tử lên cao.

1.3. Vị thế dẫn đầu của Bóng đèn Phích nước Rạng Đông (RAL)

Rạng Đông tiếp tục khẳng định vị thế là doanh nghiệp có hiệu quả kinh doanh cao nhất trong ngành chiếu sáng Việt Nam. Trong tháng 4/2026, công ty đã tiến hành chi trả cổ tức bằng tiền mặt đợt 2 với tỷ lệ 25% (tương ứng 2.500 đồng/cổ phiếu). Với gần 23,55 triệu cổ phiếu đang lưu hành, Rạng Đông đã chi khoảng 59 tỷ đồng cho đợt cổ tức này, nâng tổng mức tạm ứng cổ tức lên một con số kỷ lục trong ngành. Sự ổn định về dòng tiền và lợi nhuận của RAL chủ yếu đến từ việc chuyển đổi thành công sang mô hình sản xuất thông minh và cung cấp các giải pháp Smart City, Smart Home đồng bộ, vốn có biên lợi nhuận cao hơn nhiều so với việc bán bóng đèn LED rời.

2. Phân tích biến động giá nguyên vật liệu và áp lực chuỗi cung ứng

Ngành công nghiệp chiếu sáng là một trong những ngành nhạy cảm nhất với biến động của thị trường kim loại màu và hóa dầu. Trong quý 2 năm 2026, các nhà sản xuất đang phải đối mặt với một chu kỳ tăng giá mới đầy thách thức.

2.1. Thị trường Nhôm (Aluminium) và Đồng (Copper) trên sàn LME

Nhôm là thành phần cốt yếu cấu tạo nên vỏ và bộ phận tản nhiệt của đèn LED công suất cao. Theo dữ liệu lịch sử từ sàn LME, giá nhôm trong tháng 4/2026 đã duy trì ở mức cao kỷ lục trong nhiều năm. Cụ thể, ngày 23/04/2026, giá đóng cửa đạt 3.611,50 USD/tấn. Mặc dù có sự điều chỉnh giảm nhẹ 0,48% so với phiên 22/04 (vốn ở mức 3.629 USD/tấn), xu hướng chung trong 52 tuần qua vẫn là tăng trưởng mạnh mẽ, với mức thấp nhất chỉ quanh 2.376,30 USD/tấn.

Bên cạnh nhôm, giá đồng cũng ghi nhận đà tăng phi mã do nhu cầu từ các hạ tầng truyền tải điện và xe điện. Ngày 22/04/2026, giá đồng LME giao dịch ở mức 603,35 UScents/lb, tăng 1,63 UScents/lb so với phiên trước. Khi quy đổi sang đơn vị tấn (1 tấn = 2.204,6 lb), giá đồng đã vượt ngưỡng 13.000 USD/tấn, tạo ra áp lực cực lớn lên chi phí sản xuất bảng mạch in (PCB) và dây dẫn trong bộ đèn. Cần lưu ý rằng phí chênh lệch đồng Yangshan – một chỉ báo quan trọng về nhu cầu nhập khẩu của Trung Quốc – hiện vẫn neo ở mức cao 68 USD/tấn, cho thấy nhu cầu tiêu thụ đồng tại khu vực châu Á vẫn rất mạnh mẽ bất chấp giá cao.

2.2. Nhựa Polycarbonate và các vật liệu phụ trợ

Nhựa Polycarbonate (PC) là vật liệu không thể thay thế trong việc sản xuất chóa đèn, thấu kính quang học và tấm lợp lấy sáng nhờ độ bền va đập và khả năng truyền sáng xuất sắc. Trong tháng 4/2026, giá nhựa tại thị trường Việt Nam có sự biến động lớn theo giá dầu thô thế giới. Các loại tấm lợp Poly thông minh có giá dao động từ 72.000 VNĐ/m2 (loại 11 sóng dày 0,6mm) đến 332.600 VNĐ/m2 (loại đặc ruột dày 4,7mm). Việc giá nhựa biến động từ 30-50% trong thời gian ngắn đã buộc các doanh nghiệp như Điện Quang phải thay đổi phương thức thu mua, từ mua điểm sang ký kết các hợp đồng cung ứng dài hạn để chốt giá.

Dữ liệu về các kim loại khác cũng cho thấy một thị trường vật liệu công nghiệp đầy biến động :

• Kẽm:436,40 USD/tấn (Giảm 1,01%)
• Chì:956,82 USD/tấn (Giảm 0,61%)
• Thiếc:930,00 USD/tấn (Giảm 1,49%)
• Niken:320,25 USD/tấn (Giảm 0,78%)

Sự sụt giảm nhẹ của các kim loại này trong phiên ngày 23/04 được giới phân tích đánh giá là sự điều chỉnh kỹ thuật sau một giai đoạn tăng nóng, chứ chưa phải là dấu hiệu của việc hạ nhiệt chi phí đầu vào.

3. Rào cản xanh và quy định quốc tế: Thử thách từ EU CBAM và DPP

Kể từ quý 2 năm 2026, các doanh nghiệp xuất khẩu chiếu sáng Việt Nam bắt đầu cảm nhận rõ rệt sức nóng từ các quy định môi trường mới của Liên minh Châu Âu. Đây không còn là những cảnh báo xa vời mà đã trở thành các rào cản thương mại trực tiếp có ảnh hưởng đến sự sinh tồn của sản phẩm trên thị trường quốc tế.

3.1. Cơ chế Điều chỉnh Biên giới Carbon (CBAM) giai đoạn thực thi

Sau giai đoạn chuyển tiếp kéo dài từ tháng 10/2023 đến hết năm 2025, CBAM đã chính thức bước vào giai đoạn thực thi đầy đủ từ ngày 01/01/2026. Trong giai đoạn này, các nhà nhập khẩu tại EU bắt buộc phải mua chứng chỉ CBAM tương ứng với lượng phát thải carbon tích hợp (embedded emissions) trong hàng hóa.

Mức giá chứng chỉ CBAM được công bố vào ngày 07/04/2026 cho các lô hàng nhập khẩu trong quý 1/2026 là 75,36 EUR/tấn CO2. Công thức tính toán chi phí CBAM vô cùng khắt khe, dựa trên khối lượng hàng hóa nhân với cường độ phát thải và giá chứng chỉ carbon tại thời điểm khai báo. Mặc dù trong năm 2026, EU chỉ áp dụng hệ số CBAM 2,5% (phần còn lại vẫn được hưởng hạn ngạch miễn phí để hỗ trợ quá trình chuyển đổi), nhưng tỷ lệ này sẽ tăng dần lên 5% vào năm 2027 và đạt 100% vào năm 2034. Điều này tạo ra lộ trình bắt buộc các doanh nghiệp Việt Nam phải giảm phát thải nếu không muốn sản phẩm bị đội giá quá cao tại châu Âu.

Quy trình tuân thủ CBAM đối với một doanh nghiệp sản xuất thiết bị chiếu sáng tiêu chuẩn bao gồm 7 bước chính :

1. Xác định mã HS của sản phẩm để xem có thuộc phạm vi áp dụng không (đặc biệt là các sản phẩm sử dụng nhiều nhôm và thép).
2. Thiết lập hệ thống MRV (Giám sát – Báo cáo – Thẩm tra) để đo lường phát thải trực tiếp (Scope 1) và gián tiếp từ điện năng (Scope 2).
3. Thu thập dữ liệu tiêu thụ năng lượng, nhiên liệu và nguyên liệu đầu vào.
4. Tính toán cường độ carbon tích hợp trên từng đơn vị sản phẩm theo phương pháp luận của EU.
5. Thiết lập hồ sơ CBAM bao gồm mô tả quy trình sản xuất và sơ đồ công nghệ.
6. Thẩm tra dữ liệu bởi một bên độc lập có chứng chỉ quốc tế.
7. Cung cấp dữ liệu cho nhà nhập khẩu EU để họ tiến hành khai báo và nộp chứng chỉ hàng năm.

3.2. Hộ chiếu sản phẩm số (DPP) và quy định Ecodesign (ESPR)

Song hành với CBAM, quy định về Hộ chiếu sản phẩm số (Digital Product Passport – DPP) đang định hình lại cách thức thiết kế và quản lý dữ liệu sản phẩm chiếu sáng. Kể từ năm 2026, mọi thiết bị chiếu sáng lưu hành tại EU cần có một định danh kỹ thuật số chứa đựng thông tin toàn diện về vòng đời sản phẩm.

Hộ chiếu này không chỉ đơn thuần là thông tin về nguồn gốc “Made in Vietnam” mà còn bao gồm:

• Thành phần nguyên vật liệu và các chất cần lưu tâm (substances of concern).
• Chỉ số về khả năng sửa chữa (reparability), khả năng nâng cấp và khả năng tái chế.
• Dấu chân carbon của sản phẩm được tính toán từ khâu khai thác nguyên liệu đến khi xuất xưởng.
• Hướng dẫn tháo dỡ và xử lý rác thải điện tử cuối vòng đời.

Việc EU cấm tiêu hủy các sản phẩm dệt may và thiết bị điện tử chưa bán được kể từ năm 2026 là một thông điệp mạnh mẽ buộc các nhà thiết kế phải tính toán đến “đời sau” của sản phẩm. Điều này thúc đẩy xu hướng chiếu sáng tuần hoàn (Circular Lighting), nơi các bộ đèn được thiết kế theo dạng module, dễ dàng thay thế chip LED hoặc driver mà không cần bỏ đi toàn bộ vỏ đèn.

4. Chính sách phát triển đô thị thông minh và hạ tầng chiếu sáng tại Việt Nam

Tại thị trường nội địa, các văn bản pháp luật mới ban hành đang tạo ra một lực đẩy chưa từng có cho mảng chiếu sáng công cộng thông minh và tiết kiệm năng lượng.

4.1. Nghị định 269/2025/NĐ-CP về Đô thị thông minh

Nghị định 269 chính thức có hiệu lực từ cuối năm 2025 đã trở thành “kim chỉ nam” cho việc đầu tư hạ tầng đô thị trong năm 2026. Điểm cốt lõi của nghị định là lấy người dân làm trung tâm, trong đó chiếu sáng công cộng thông minh được xác định là một trong những dịch vụ hạ tầng cơ bản phải được ưu tiên phát triển.

Các tiêu chuẩn kỹ thuật đối với hệ thống chiếu sáng thông minh theo Nghị định 269 bao gồm :

• Khả năng tự động điều chỉnh: Bộ đèn phải trang bị cảm biến và kết nối mạng để điều chỉnh độ sáng dựa trên điều kiện môi trường và lưu lượng giao thông thực tế.
• Quản lý tập trung: Hệ thống phải cho phép giám sát, điều khiển và cảnh báo sự cố từ xa qua Trung tâm điều hành thông minh (IOC).
• Tính liên thông và chia sẻ dữ liệu: Đây là yêu cầu mới nhất và khó nhất. Các hệ thống chiếu sáng khi đầu tư mới hoặc nâng cấp phải có khả năng kết nối với Nền tảng tích hợp, chia sẻ dữ liệu cấp tỉnh (LGSP). Đặc biệt, hệ thống phải cung cấp giao diện lập trình ứng dụng (API) mở để cho phép tích hợp với các ứng dụng đô thị khác.

Trong tháng 4/2026, các địa phương như Sơn La và Đồng Nai đã ban hành kế hoạch thực hiện Nghị định 269, nhấn mạnh việc sử dụng mô hình thông tin công trình (BIM) và hệ thống thông tin địa lý (GIS) trong quản lý vận hành tòa nhà và hạ tầng công cộng. Điều này mở ra cơ hội lớn cho các nhà thầu cung cấp giải pháp chiếu sáng tích hợp phần mềm quản lý như Rạng Đông hay Điện Quang.

4.2. Giám sát nhãn năng lượng theo Thông tư 52/2025/TT-BCT

Bộ Công Thương đã ban hành Thông tư 52 quy định danh mục thiết bị phải dán nhãn năng lượng bắt buộc với lộ trình thực hiện nghiêm ngặt.

Tháng 4/2026 là giai đoạn cao điểm của hoạt động hậu kiểm. Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công đang phối hợp với các cơ quan chức năng để kiểm tra, giám sát việc dán nhãn năng lượng cho các nhóm thiết bị gia dụng và công nghiệp. Các doanh nghiệp không tuân thủ hoặc có mức hiệu suất năng lượng thấp hơn công bố sẽ bị xử phạt nghiêm khắc và có thể bị loại khỏi các dự án mua sắm công.

5. Chiến lược của các tập đoàn chiếu sáng toàn cầu: Quang tử học và AI

Năm 2026 chứng kiến một cuộc đua khốc liệt giữa các “ông lớn” công nghệ trong việc tái định nghĩa lại nguồn sáng. Ánh sáng không còn chỉ để nhìn thấy (illumination) mà đã trở thành một mạng lưới cảm biến thông minh (sensory nervous system).

5.1. ams OSRAM: Sự trỗi dậy của Quang tử học kỹ thuật số (Digital Photonics)

Với bề dày lịch sử 120 năm kể từ khi thương hiệu OSRAM được đăng ký vào năm 1906, tập đoàn ams OSRAM đang thực hiện một bước chuyển mình lịch sử từ một nhà sản xuất đèn truyền thống sang một “Photonics Powerhouse” (Cường quốc Quang tử học).

Chiến lược tái cấu trúc của tập đoàn gồm ba giai đoạn rõ rệt:

• 2023 – 2025: Tinh gọn bộ máy và định vị lại thương hiệu.
• 2026: Năm chuyển đổi bản lề.
• 2027 trở đi: Tập trung tăng trưởng và tạo ra dòng tiền mạnh mẽ.

Một trong những động thái chiến lược nhất trong quý 2/2026 là việc bán mảng kinh doanh cảm biến phi quang học (bao gồm cảm biến vị trí, nhiệt độ và cảm biến y tế trong máy chụp CT) cho Infineon với giá 570 triệu Euro. Thương vụ này giúp ams OSRAM tập trung nguồn lực vào các công nghệ phát xạ và cảm biến quang học thông minh. Mục tiêu tài chính đến năm 2030 của hãng là đạt biên lợi nhuận EBITDA điều chỉnh trên 25% cho mảng bán dẫn.

Tại triển lãm Light + Building 2026, ams OSRAM đã trình diễn khái niệm “Ánh sáng như một mạng lưới thông minh”. Trong đó, nguồn sáng đóng vai trò là các điểm dữ liệu (data points), cảm biến là người ra quyết định (decision-makers), và tòa nhà trở thành một hệ thống tự học (learning systems). Một minh chứng cụ thể là dòng sản phẩm EVIYOS® Shape – chip LED thông minh cho phép điều khiển ở cấp độ pixel, ứng dụng trong đèn pha ô tô thích ứng và chiếu sáng đô thị thông minh.

5.2. Signify: Chuyển đổi thương hiệu chuyên nghiệp và dẫn đầu về R&D

Trong suốt năm 2026, Signify đang thực hiện lộ trình chuyển đổi toàn bộ danh mục đèn chiếu sáng ngoài trời phục vụ dự án (specification business) sang thương hiệu Signify. Đây là bước đi nhằm nhấn mạnh vai trò của thương hiệu mẹ trong việc dẫn dắt sự đổi mới bền vững.

Các giải pháp nổi bật của Signify trong Q2/2026 bao gồm:

• Signify SunStay Pro gen2: Đèn đường năng lượng mặt trời tích hợp cảm biến chuyển động đa năng, có khả năng điều chỉnh độ sáng theo hoạt động của con người. Đặc biệt, bộ sạc lai (hybrid charger) cho phép đèn hoạt động hoàn toàn bằng năng lượng mặt trời vào ngày nắng và lấy một phần điện lưới vào những ngày nhiều mây.
• Signify ActiStar: Đèn pha LED thế hệ mới dành cho các cơ sở thể thao lớn, tập trung vào khả năng kiểm soát ánh sáng tràn (spill light) và quang thông cực cao để tối ưu hóa số lượng cột đèn cần lắp đặt, từ đó giảm tổng chi phí sở hữu cho chủ đầu tư.
• Thắng lợi pháp lý về IP: Vào tháng 2/2026, Signify đã giành chiến thắng vang dội trong vụ kiện xâm phạm bằng sáng chế chống lại Lepro Innovation tại Mỹ. Bồi thẩm đoàn xác định Lepro đã cố ý vi phạm cả 6 bằng sáng chế liên quan đến công nghệ LED. Chiến thắng này không chỉ mang lại giá trị tài chính mà còn khẳng định sức mạnh của kho tàng hơn 10.000 tài sản trí tuệ mà Signify đang sở hữu.

5.3. Acuity Brands: Tăng trưởng bùng nổ từ mảng Không gian thông minh (AIS)

Kết quả kinh doanh quý 1 tài khóa 2026 của Acuity Brands đã gây bất ngờ cho thị trường tài chính. Trong khi doanh thu mảng chiếu sáng truyền thống (ABL) chỉ tăng trưởng nhẹ 1,0% (đạt 895,1 triệu USD), thì mảng Không gian thông minh (AIS) đã ghi nhận mức doanh thu 257,4 triệu USD, tăng vọt so với con số 73,5 triệu USD của cùng kỳ năm trước.

Sự tăng trưởng thần tốc này đến từ việc hợp nhất thành công tập đoàn QSC – một chuyên gia về nền tảng âm thanh, hình ảnh và điều khiển qua đám mây. Acuity Brands hiện không còn được xem là một nhà sản xuất thiết bị chiếu sáng thuần túy mà là một “Cường quốc công nghệ công nghiệp”. Sản phẩm tiêu biểu của hãng là giải pháp “Refuel” dành cho các trạm xăng và cửa hàng tiện lợi, nơi phần mềm Atrius và bộ điều khiển Distech quản lý mọi thứ từ đèn mái sảnh đến hệ thống tủ lạnh và điều hòa không khí. Việc tích hợp AI tại biên (Edge AI) thông qua thiết bị đa cảm biến Resense Move cho phép hệ thống hiểu được mật độ và hành vi của khách hàng để tự động điều chỉnh môi trường trong nhà một cách tối ưu nhất.

6. Thách thức từ nghịch lý ngành bán dẫn năm 2026

Dù nhu cầu về thiết bị chiếu sáng thông minh đang ở mức cao nhất mọi thời đại, các nhà sản xuất lại đang rơi vào một cuộc chiến tranh giành linh kiện bán dẫn vô cùng căng thẳng.

6.1. Sự thống trị của AI và tác động đến silicon công nghiệp

Ngành bán dẫn toàn cầu dự kiến sẽ đạt quy mô doanh thu lịch sử 1.000 tỷ USD (theo Omdia) hoặc thậm chí 1.300 tỷ USD (theo VNEconomy) trong năm 2026. Tuy nhiên, sự tăng trưởng này đang gây ra một “nghịch lý” cho ngành chiếu sáng.

Phần lớn năng lực sản xuất của các nhà máy đúc chip (foundry) hiện đang được ưu tiên cho các dòng chip AI và bộ nhớ băng thông cao (HBM). Theo Deloitte, mặc dù các chip AI chỉ chiếm khoảng 0,2% về sản lượng vật lý nhưng lại đóng góp tới 50% doanh thu toàn ngành trong năm 2026. Điều này khiến các dòng chip vi điều khiển (MCU) và chip điều khiển LED (Driver IC) vốn sử dụng các node công nghệ trưởng thành (mature nodes) bị đẩy xuống hàng ưu tiên thấp hơn.

6.2. Cú sốc giá linh kiện từ quý 2/2026

Tình trạng thiếu hụt nguồn cung kết hợp với chi phí nguyên liệu thô (đặc biệt là đồng cho khung dẫn và vàng cho dây nối) đã đẩy giá linh kiện điện tử lên một mặt bằng giá mới.

Các nhà cung cấp chip lớn đã đồng loạt thông báo tăng giá từ tháng 4/2026 :

• Texas Instruments (TI): Mức tăng giá tối đa lên tới 85% đối với một số mã linh kiện nguồn đặc thù.
• Analog Devices (ADI): Tăng giá trung bình 15% trên toàn bộ danh mục sản phẩm từ tháng 2/2026.
• NXP và Infineon: Cũng đã ra thông báo tăng giá có hiệu lực từ đầu quý 2/2026.
• Các nhà sản xuất MCU nội địa Trung Quốc: Như Cmsemicon cũng tăng giá từ 15-50%.

Tại Việt Nam, các kỹ sư R&D đang phải đối mặt với bài toán thiết kế lại bảng mạch (PCB redesign) để có thể thay thế linh kiện của các hãng đang thiếu hàng trầm trọng. Thời gian chờ hàng (lead time) cho các linh kiện MOSFET cao áp đã kéo dài từ 12 tuần lên tới 40 tuần, buộc các doanh nghiệp phải lên kế hoạch dự trữ linh kiện cho ít nhất 12 tháng tới để tránh tình trạng dừng dây chuyền sản xuất.

7. Các dự án chiếu sáng nghệ thuật và hạ tầng trọng điểm

Quý 2 năm 2026 cũng là thời điểm khởi động và triển khai nhiều dự án chiếu sáng mang tính biểu tượng tại các đô thị lớn của Việt Nam.

7.1. Đà Nẵng: Hiện thực hóa “Dòng sông ánh sáng” trên sông Hàn

Dự án chiếu sáng nghệ thuật “Dòng sông ánh sáng” (Giai đoạn 1) đã được UBND TP. Đà Nẵng phê duyệt với tổng mức đầu tư hơn 149 tỷ đồng. Đây là nỗ lực của thành phố nhằm làm mới hình ảnh đô thị du lịch văn minh, hiện đại và tạo điểm nhấn thu hút khách quốc tế.

Lộ trình triển khai dự án trong năm 2026 :

• Tháng 2/2026: Phê duyệt chính thức dự án đầu tư.
• Tháng 6/2026: Hoàn thành thiết kế chi tiết và lựa chọn nhà thầu.
• Tháng 7/2026: Chính thức khởi công xây dựng.
• Cuối năm 2026: Đưa vào vận hành toàn bộ hệ thống.

Dự án tập trung vào việc nâng cấp hệ thống chiếu sáng nghệ thuật cho 5 cây cầu biểu tượng: Thuận Phước, Sông Hàn, Rồng, Trần Thị Lý và Nguyễn Văn Trỗi, cùng cầu Tiên Sơn. Điểm độc đáo của dự án là việc lắp đặt 4 đèn laser chiếu tia lên bầu trời và 8 đèn laser chiếu tia xuống mặt nước tại các vị trí trọng điểm, kết hợp với các kịch bản trình chiếu được điều khiển tập trung.

Bên cạnh đó, dự án “Symphony Of Han River” của Tập đoàn Sun Group cũng đang trong giai đoạn triển khai tích cực. Sự kiện mở bán dự án Đà Nẵng Symphony 2 vào ngày 30/04/2026 được kỳ vọng sẽ tạo ra một cú hích cho thị trường bất động sản ven sông Hàn, nơi ánh sáng được xem là “linh hồn” của kiến trúc cảnh quan.

7.2. TP.HCM: Đại lễ kỷ niệm 50 năm Giải phóng miền Nam

Chào mừng dấu mốc 50 năm ngày thống nhất đất nước (30/04/1975 – 30/04/2025/2026), TP.HCM đã chuẩn bị một chuỗi sự kiện nghệ thuật ánh sáng có quy mô lớn nhất từ trước đến nay.

Lịch trình chi tiết các hoạt động trình diễn :

• Trình diễn 3D Mapping: Diễn ra hàng đêm tại mặt tiền trụ sở HĐND và UBND TP.HCM (Quận 1) từ 19h30 đến 21h30, kéo dài từ ngày 19/4 đến 30/4. Chủ đề của chương trình là “Hành trình 50 năm di sản và tương lai”, với các màn trình diễn ánh sáng đỉnh cao kết hợp giữa các đơn vị của Việt Nam và Pháp.
• Màn trình diễn Drone Show:HCM dự kiến xác lập kỷ lục thế giới với 10.500 drone bay đồng loạt trong chương trình “Sắc màu Thành phố Bác”. Sau khi có sự điều chỉnh về kế hoạch, màn trình diễn chính thức sẽ diễn ra vào lúc 20h30 ngày 01/05/2026 thay vì tối 30/4 như thông báo ban đầu.
• Pháo hoa nghệ thuật: Chương trình bắn pháo hoa sẽ được thực hiện tại 30 điểm trên toàn thành phố (bao gồm 2 điểm tầm cao và 28 điểm tầm thấp) ngay sau màn trình diễn drone.

Các sự kiện này không chỉ là dịp để tôn vinh lịch sử mà còn là minh chứng cho năng lực triển khai các công nghệ chiếu sáng và điều khiển bay không người lái phức tạp của Việt Nam.

8. Những xu hướng công nghệ mới nổi trong Q2/2026

Thị trường chiếu sáng năm 2026 đang dịch chuyển theo ba hướng chính: Hiệu suất cực cao, Tích hợp AI và Thiết kế tuần hoàn.

8.1. Chip LED hiệu suất 200 lm/W và công nghệ Laser

Việc đẩy giới hạn hiệu suất quang học lên mức 200 lm/W ở quy mô thương mại đang trở thành hiện thực. Các dòng đèn đường như Signify GreenVision Xceed Pro đã đạt mức 170 lm/W, giúp tiết kiệm thêm 20-30% điện năng so với các thế hệ LED của 5 năm trước. Trong khi đó, ams OSRAM đang thúc đẩy công nghệ laser xanh vào các ứng dụng máy chiếu và đèn chiếu xa công suất lớn, nơi mà LED truyền thống khó có thể đạt được độ hội tụ và cường độ sáng tương đương.

8.2. Sự xâm lấn của Wi-Fi 6 và Bluetooth 5.4 vào phân khúc giá rẻ

Năm 2026 đánh dấu thời điểm các chuẩn kết nối cao cấp bắt đầu đổ bộ vào các thiết bị chiếu sáng dân dụng. Sự phổ biến của chip SoC tích hợp Wi-Fi 6 giúp các hệ thống chiếu sáng trong văn phòng và nhà xưởng giảm tình trạng nghẽn mạng khi có hàng trăm thiết bị cùng kết nối. Đặc biệt, công nghệ Bluetooth 5.4 với tính năng PAwR (Periodic Advertising with Responses) đang được ứng dụng rộng rãi trong các nhãn giá điện tử và hệ thống chiếu sáng logistics, cho phép một bộ điều khiển trung tâm giao tiếp đồng thời với hàng ngàn nút cảm biến mà vẫn duy trì mức tiêu thụ năng lượng cực thấp.

8.3. Thiết kế mô-đun hóa (Modularity)

Để đáp ứng các quy định khắt khe về Hộ chiếu sản phẩm số (DPP), các nhà sản xuất đang quay lại với thiết kế mô-đun. Thay vì đúc nguyên khối, các bộ đèn hiện nay cho phép thay đổi “gear tray” (khay linh kiện) dễ dàng. Điều này có ý nghĩa cực kỳ quan trọng đối với các dự án đầu tư công, vì nó cho phép chính quyền thành phố nâng cấp công nghệ chip LED sau mỗi 5-7 năm mà không cần phải thay thế toàn bộ thân đèn và cột đèn, giúp tiết kiệm ngân sách và giảm rác thải điện tử.

9. Nhận định và Khuyến nghị chiến lược cho doanh nghiệp

Dựa trên các phân tích về tài chính, chính sách và công nghệ, ngành chiếu sáng đang đứng trước một chu kỳ chuyển đổi mang tính quyết định.

9.1. Đối với các nhà sản xuất và xuất khẩu (OEM/ODM)

• Cấp thiết số hóa chuỗi cung ứng: Các doanh nghiệp cần nhanh chóng thiết lập hệ thống quản lý dữ liệu để đáp ứng yêu cầu về DPP của EU. Việc thiếu minh bạch trong dữ liệu nguyên liệu đầu vào có thể dẫn đến việc hàng hóa bị từ chối nhập cảng.
• Chủ động kiểm kê carbon: Đừng chờ đến khi nhà nhập khẩu yêu cầu. Việc có chứng chỉ thẩm tra carbon độc lập sẽ là một lợi thế cạnh tranh rất lớn, giúp sản phẩm Việt Nam không bị áp mức thuế mặc định cao nhất của CBAM.
• Đa dạng hóa nguồn cung bán dẫn: Các doanh nghiệp nên tìm kiếm thêm các đối tác cung ứng MCU từ Đài Loan hoặc nội địa Trung Quốc để giảm phụ thuộc vào TI hay ADI, vốn đang có biến động giá quá lớn.

9.2. Đối với các đơn vị tư vấn và quản lý đô thị

• Ưu tiên tiêu chuẩn mở (Open API): Khi lập hồ sơ mời thầu cho các dự án chiếu sáng đô thị, cần đưa yêu cầu về API mở và chuẩn kết nối Zhaga/NEMA làm tiêu chí bắt buộc. Điều này đảm bảo tính bền vững của dự án trong lộ trình phát triển đô thị thông minh theo Nghị định 269.
• Tận dụng các mô hình tài chính xanh: Với việc EU và các tổ chức quốc tế đang đẩy mạnh hỗ trợ giảm phát thải, các dự án chiếu sáng tiết kiệm năng lượng có thể tiếp cận được các nguồn vốn vay ưu đãi thông qua cơ chế tín chỉ carbon.

9.3. Triển vọng thị trường cuối năm 2026

Mặc dù quý 2 năm 2026 vẫn còn nhiều thách thức về chi phí đầu vào, nhưng sự bùng nổ của các dự án hạ tầng tại Việt Nam và quá trình chuyển đổi xanh tại châu Âu đang tạo ra một thị trường có giá trị cao hơn cho các doanh nghiệp biết nắm bắt công nghệ. Những cái tên như Rạng Đông với hệ sinh thái giải pháp số hay Điện Quang với sự hồi sinh mạnh mẽ sẽ tiếp tục là những điểm sáng dẫn dắt ngành chiếu sáng quốc gia.

Sự thành công trong giai đoạn tới sẽ không dành cho những đơn vị bán “bóng đèn giá rẻ” mà thuộc về những doanh nghiệp cung cấp được “giải pháp quản lý không gian thông minh và bền vững”.

Bản tin Chiếu sáng số 48 được tổng hợp dựa trên dữ liệu từ: London Metal Exchange (LME), Investing.com, Báo Công Thương, UBND TP. Đà Nẵng, Sở Xây dựng các địa phương và báo cáo tài chính của GELEX, Điện Quang, Rạng Đông, ams OSRAM, Signify, Acuity Brands..

Ban biên tập