50ha bãi bồi tại vùng lõi Vườn Quốc gia Mũi Cà Mau thuộc Khu Dự Trữ Sinh Quyển thế Giới Cà Mau đã được khoanh nuôi xúc tiến tái sinh tự nhiên để chuyển hóa thành rừng. Hoạt động này nhằm góp phần tăng diện tích rừng, ứng phó với biến đổi khí hậu, chống xâm nhập mặn, và cải thiện các giá trị kinh tế, sinh thái của rừng, tạo nơi cư trú của nhiều loài động vật hoang dã quý hiếm.
Trồng rừng Cà Mau là một dự án Trồng rừng đặc biệt thuộc chương trình Góp 1 cây là góp Rừng của Trung tâm Bảo tồn thiên nhiên Gaia. Có 2 điều đặc biệt trong dự án này: Về địa điểm trồng rừng và phương pháp trồng rừng độc đáo. Khu vực trồng rừng Cà Mau là khu vực bãi bồi thuộc phân khu bảo vệ nghiêm ngặt, Vườn quốc gia Mũi Cà Mau. Đây cũng chính là vũng lõi của Khu Dự trữ Sinh quyển Thế giới Cà Mau. Chính vì thế, việc gây trồng rừng tại đây càng có ý nghĩa quan trọng không chỉ có tỉnh Cà Mau nói riêng, mà còn mang ý nghĩa tầm cỡ quốc tế.
Bên cạnh đó, khác với việc đem cây giống đi trồng như các khu rừng đầu nguồn khác, phương pháp trồng rừng tại Cà Mau là khoanh nuôi xúc tiến tái sinh rừng. Loài cây được trồng là Cây Mắm trắng và Mắm đen (Avicennia alba sp.). Đây là các loài cây tiên phong của các khu rừng ngập mặn. Hàng năm vào tháng 9 đến tháng 12, quả Mắm chín trên cây mẹ sẽ rụng xuống nước và trôi ra biển. Nếu được giữ lại tại bãi bồi, chúng sẽ nhanh chóng mọc lên thành cây Mắm con, sinh sống tiên phong trên bãi bồi ngập nước. Mỗi năm, cây mắm lại lớn lên và tăng thêm số lượng, khiến phù sa bồi đắp nhiều hơn vào bãi bồi, tạo điều kiện thuận lợi cho các loài cây rừng ngập mặn sinh sôi, phát triển như: Đước, Sú, Vẹt,…
Một hệ thống hàng rào bẫy giữ hạt Mắm trắng với chiều dài 2900m, được làm từ tổng cộng hơn 11.000 cọc cừ tràm, và 2900m lưới được thiết lập. Hàng rào này sẽ giữ lại quả Mắm rụng từ cây mẹ, để phát triển thành cây Mắm con và sẽ thành rừng ngập mặn, sau 6 năm. Ngoài ra, một hệ thống biển báo lớn, vững chãi cũng được xây dựng để cảnh báo không cho tàu bè đi vào khu vực khoanh nuôi xúc tiến tái sinh rừng. Việc tuần tra giám sát khu vực gây nuôi rừng cũng được tổ chức thường xuyên, chặt chẽ, để đảm bảo không có tác động tiêu cực của con người đến sự phát triển của cây Mắm con trong khu vực khoanh nuôi rừng.
Trồng rừng Cà Mau là một trong những khu rừng nhận được nhiều sự quan tâm nhất của cộng đồng. Được phát động từ tháng 3 năm 2020, qua rất nhiều sự nỗ lực làm việc với chính quyền địa phương, cộng đồng và kêu gọi các doanh nghiệp đóng góp, đến tháng 11 năm 2020 Gaia đã chính thức hoàn tất các thủ tục cuối cùng để xúc tiến hoạt động ý nghĩa này. Với mục tiêu trồng thêm được 185.000 cây Mắm, nhằm phủ xanh 50ha bãi bồi, dự án đã nhận được sự ủng hộ của hơn 6500 đơn vị, cá nhân và nhiều nghệ sỹ. Mỗi người khi đóng góp ủng hộ cây cho Rừng Cà Mau đều được xuất hiện trên Khu rừng Cà Mau trên trang web cùng lời nhắn yêu thương tới khu rừng. Nhiều lời nhắn ý nghĩa cho khu rừng đã được gửi tới Cà Mau như: “Mạnh mẽ lên miền Tây ơi”, “Chung tay trồng rừng đẩy xâm nhập mặn”, “Góp một cây cho rừng mãi xanh” …Đây cũng là cách thể hiện sự chung tay của cả cộng đồng, nâng cao nhận thức cho mọi người về những vấn đề cấp thiết như biến đổi khí hậu.
Ngày 12 tháng 12 năm 2020, một nhóm các bạn trẻ và đại diện các đơn vị tài trợ đã trực tiếp tham gia hoạt động trải nghiệm và khoanh nuôi rừng Cà Mau do Gaia tổ chức. Người tham gia không chỉ được tham gia khoanh nuôi rừng Cà Mau, mà còn được tìm hiểu về rừng Cà Mau kỳ thú và trải nghiệm đời sống người dân địa phương, thông qua đó thấy được ý nghĩa to lớn của việc trồng rừng, bảo vệ rừng.
Bà Đỗ Thị Thanh Huyền – Nhà sáng lập – Giám đốc Trung tâm bảo tồn thiên nhiên Gaia, với hơn 20 năm kinh nghiệm trong ngành bảo tồn thiên nhiên và giáo dục môi trường chia sẻ: “Khoanh nuôi xúc tiến tái sinh tự nhiên rừng Cà Mau là dự án hết sức đặc biệt mà Gaia đã tâm huyết và nỗ lực thực hiện. Dự án đã nhận được sự ủng hộ to lớn của không chỉ các đơn vị, cá nhân đóng góp trồng rừng, mà còn nhận được sự quan tâm mạnh mẽ của các cơ quan ban ngành các cấp. Đây là tín hiệu rất đáng mừng cho công tác bảo tồn và phát triển rừng tại Việt Nam. Dự án này là tiền đề cho việc đẩy mạnh khoanh nuôi xúc tiến tái sinh rừng tự nhiên tại Cà Mau trong thời gian tới”.
Trong thời gian kêu gọi đóng góp, Gaia đã nhận được sự ủng hộ từ hơn 6500 cá nhân, doanh nghiệp, tổ chức. Hoạt động Khoanh nuôi rừng Cà Mau này sẽ không thể thực hiện nếu thiếu sự quan tâm đóng góp của các doanh nghiệp như SAITEX, Greenyarn, Đông A, Phục Hưng. Đặc biệt, SAITEX là đơn vị đã tài trợ hơn một nửa kinh phí cho hoạt động trồng rừng ý nghĩa này.
Ông Sanjeev Bahl, Người sáng lập Công ty TNHH Saitex International cho biết: “Saitex nỗ lực vì những điều tốt đẹp cho thiên nhiên và con người. Thông qua sự hợp tác này với Gaia, chúng tôi đã xác định 50 ha rừng ngập mặn là một trong những công cụ mạnh mẽ nhất để mang lại lợi ích đồng thời cho cộng đồng và bảo vệ môi trường, bằng cách hấp thụ carbon và bảo vệ đất nông nghiệp khỏi xâm nhập mặn. Dự án này là một minh chứng mạnh mẽ cho thấy chúng tôi đánh giá cao tầm quan trọng của môi trường, sự kết nối giữa con người và thiên nhiên và lý do chúng ta cần bảo vệ cả thiên nhiên và con người. Chúng tôi hy vọng rằng các công ty khác cũng sẽ cùng chúng tôi thực hiện các hoạt động kinh doanh mang lại lợi ích cho tất cả”.
Khu rừng sẽ được theo dõi, giám sát và chăm sóc trong vòng 6 năm để đảm bảo rừng phát triển ổn định, với mục tiêu sẽ có ít nhất 185.000 cây mắm sinh trưởng khoẻ mạnh. Gaia phối hợp cùng Ban quản lý Vườn Quốc Gia Mũi Cà Mau thực hiện hoạt động nghiên cứu, giám sát khu rừng và công khai báo cáo hàng năm. Mọi người đều có thể cập nhật thông tin về khu rừng hàng năm như: tỷ lệ sống của cây, độ lớn của cây, tình trạng phát triển của khu rừng, bộ ảnh giám sát cây, ảnh giám sát khu rừng, hiện trạng các loài động thực vật trong khu rừng…
Trong thời gian tới, Gaia tiếp tục đẩy mạnh chương trình “Trồng và giám sát rừng cộng đồng” tại các khu rừng đặc dụng khắp Việt Nam, đặc biệt là việc trồng rừng chống xâm nhập mặn và giảm nhẹ thiệt hại thiên tai tại Vườn Quốc gia Bạch Mã, Vườn Quốc Gia Bến En và Khu bảo tồn thiên nhiên Xuân Liên.
Gaia kêu gọi sự quan tâm, ủng hộ của các công ty, đơn vị, cá nhân và trường học đồng hành cùng Gaia trong chương trình trồng rừng đầy ý nghĩa thiết thực này.
Trung tâm bảo tồn thiên nhiên Gaia
