Đây là lần thứ 2, người đứng đầu Chính phủ đối thoại với nông dân sau thành công của lần đầu tiên được tổ chức tại Hải Dương diễn ra vào tháng 4/2018. Trước tâm huyết, trách nhiệm, khát vọng vươn lên của nông dân nước ta. Thủ tướng cho rằng, đây là điều rất quan trọng đối với một giai cấp, một dân tộc, nếu không có khát vọng, chúng ta không thể thành công.
Với chủ đề: “Tháo gỡ vướng mắc, liên kết 6 nhà, kiến tạo chuỗi giá trị nông sản”, Hội nghị Thủ tướng đối thoại với nông dân do Trung ương Hội Nông dân Việt Nam phối hợp với UBND thành phố Cần Thơ, đã được tổ chức thành công tại Cần Thơ trong ngày 10/12.
Hội nghị Thủ tướng đối thoại với nông dân lần này có sự tham dự của 600 đại biểu, gồm lãnh đạo các Bộ, Ngành Trung ương; lãnh đạo các địa phương; lãnh đạo Hội Nông dân Việt Nam, lãnh đạo Hội Nông dân các tỉnh, thành; các chuyên gia, nhà khoa học; các doanh nghiệp đang đồng hành cùng nhà nông, các cơ quan thông tấn, báo chí; đặc biệt là sự có mặt của đông đảo nông dân đến từ các địa phương cả nước- đại diện cho hàng chục triệu hộ nông dân tham gia đối thoại trực tiếp với Thủ tướng.
Theo ông Thào Xuân Sùng, Chủ tịch Trung ương Hội Nông dân Việt Nam, cho biết: Một trong những khó khăn, vướng mắc hiện nay của nông dân đó chính là vấn đề tiêu thụ nông sản ổn định, đảm bảo nông dân có lãi. Để giải quyết được vấn đề khó khăn này cần có các giải pháp tổng thể, đồng bộ và xuyên suốt. Đó cũng chính là lý do để Trung ương Hội Nông dân Việt Nam qua tham vấn lấy chủ đề của Hội nghị đối thoại giữa Thủ tướng Chính phủ với nông dân năm nay là tháo gỡ vướng mắc, liên kết 6 nhà, kiến tạo chuỗi giá trị nông sản. Từ đó, tạo điều kiện thuận lợi để sản phẩm nông nghiệp Việt Nam có đủ sức cạnh tranh trên thị trường khu vực và quốc tế.
Thời gan qua, với đường lối nhất quán và những chủ trương chính sách hiệu quả của Đảng, Nhà nước và Chính phủ, ngành nông nghiệp đã có sự phát triển vượt bậc. Ước tính năm 2019 cả nước thu hoạch được 43,6 triệu tấn lúa, 3,3 triệu tấn thịt heo, 1,3 triệu tấn thịt gà, sản lượng nuôi trồng, khai thác thủy sản đạt 7,6 triệu tấn… Tổng kim ngạch xuất khẩu toàn ngành nông, lâm, thủy sản ước đạt 41,3 tỷ USD thặng dư thương mại đạt 9,5-10 tỷ USD. Cùng với đó, đời sống người nông dân cũng được nâng lên, nhiều gia đình đã thoát nghèo bền vững, bắt đầu xuất hiện nhiều “tỷ phú nông dân” với những điển hình tiêu biểu về sản xuất giỏi, ông Sùng thong tin.
Theo Ban Tổ chức, trước ngày diễn ra hội nghị, đã có hơn 2.000 câu hỏi của bà con nông dân cả nước được gửi đến Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc qua các kênh tiếp nhận khác nhau như: Hội Nông dân các tỉnh, thành phố, qua các chuyên gia, nhà khoa học về nông dân, nông nghiệp, nông thôn…
Các câu hỏi của bà con nông dân tập trung vào 3 nhóm vấn đề lớn của tam nông, gồm: Tiêu thụ nông sản, sản xuất nông nghiệp sạch theo hướng nâng cao giá trị, phát triển bền vững. Nhóm câu hỏi về đất đai, môi trường, biến đổi khí hậu và vốn. Nhóm câu hỏi về nông thôn mới và các vấn đề xã hội ở nông thôn. Tại hội nghị này , Thủ tướng Chính phủ đã trực tiếp tiếp nhận hàng chục câu hỏi và đối thoại với 23 đại diện nông dân đến từ các vùng miền của cả nước. Với tinh thần cầu thị và lắng nghe, các ý kiến cũng như câu họi của nông dân đều được Thủ tướng Chính Phủ và thành viên của Chính phủ gồm ( Bộ trưởng, và Thứ trưởng) các Bộ, ngành trả lời thẳng thắn.
Về câu hỏi của nông dân Lý Thị Nga ở tổ Xuân Đại, TT Xuân Hòa, huyện Hà Quảng, Cao Bằng về việc nhiều nông dân bị lừa đảo đi xuất khẩu lao động, dẫn đến cái chết thương tâm của 39 người tại Anh quốc vừa qua, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc khẳng định sẽ chỉ đạo Bộ Công an xử lý nghiêm những đối tượng sai phạm, không để nông dân bị cuốn vào vòng xoáy lừa đảo của những đối tượng này.
Về câu hỏi Nghị quyết số 120/NQ-CP mang lại hiệu quả gì cho vùng ĐBSCL?, Thủ tướngChính phủ nhắc: Sau khi có Nghị quyết số 120/NQ-CP ngày 17/11/2017 của Chính phủ, Chính phủ đã có Quyết định số 417/QĐ-TTg ngày 13/4/2019 về ban hành Chương trình hành động tổng thể thực hiện Nghị quyết. Để triển khai thực hiện Nghị quyế,t thời gian qua Chính phủ đã chỉ đạo ngành NNPTNT đã chủ động vào cuộc quyết liệt, ưu tiên tập trung tổ chức triển khai 4 lĩnh vực then chốt, đó là: Xây dựng Chương trình tổng thể phát triển nông nghiệp bền vững thích ứng với biến đổi khí hậu gắn với xây dựng nông thôn mới vùng ĐBSCL; phát triển thủy lợi vùng ĐBSCL; phòng, chống xói lở bờ sông, bờ biển, phòng chống thiên tai; nghiên cứu, chọn tạo giống cây trồng, vật nuôi thủy sản thích ứng với biến đổi khí hậu của vùng. Mục tiêu đến năm 2020, ĐBSCL sẽ thành vùng có trình độ phát triển khá so với cả nước; có trình độ tổ chức sản xuất tiên tiến; thu nhập bình quân đầu người cao hơn bình quân cả nước, sinh kế của người dân được đảm bảo; mạng lưới kết nối hạ tầng, kinh tế xã hội, xây dựng nông thôn hiện đại. Quan điểm của Đảng, Chính phủ đối với phát triển ĐBSCL là kiến tạo, phát triển bền vững, thịnh vượng trên cơ sở thích ứng, phát huy tiềm năng, thế mạnh, biến khó khăn thành thách thức thành cơ hội.
Chính vì vậy phải thay đổi tư duy phát triển, chuyển từ tư duy nông nghiệp thuần túy sang tư duy phát triển kinh tế nông nghiệp, đa dạng, đáp ứng nhu cầu của thị trường; chuyển từ phát triển theo số lượng sang chất lượng; xây dựng sản xuất ứng dụng công nghệ cao, nông nghiệp xanh gắn với xây dựng chuỗi giá trị cao.Bên cạnh đó, phát triển tuân thủ quy luật tự nhiên trên tinh thần thuận thiên; xây dựng kịch bản, giải pháp ứng phó hiệu quả với thiên tai, bão lũ, hạn hán và xâm nhập mặn, các tình huống bất lợi. Chủ trương phát triển ĐBSCL là lấy con nguời làm trung tâm, giảm khoảng cách giàu – nghèo; chú trọng chất lượng hơn số lượng. Thủ tướng nhấn mạnh.
Liên quan đến ứng dụng công nghệ, ông Ngô Hùng Thắng, nông dân ấp Tân Bình, xã Tân Khánh Trung, huyện Lấp Vò, Đồng Tháp, tác giả hệ thống điều khiển thiết bị tưới vườn hiện đại Smart Viet HT- 8917) đặt câu hỏi:
Hiện nay người nông dân chúng tôi tập trung sản xuất ra nông sản hàng hóa, nhưng khâu bảo quản sau thu hoạch và chế biến thành các sản phẩm đóng gói, có mã vạch, truy suất được nguồn gốc đang gặp nhiều khó khăn do nông dân chúng tôi không tự làm được. Những dự án công nghệ 4.0 hay là sau này là 5.0 và là những người không chuyên như tôi có phát minh hay có sáng kiến gì mới thì vẫn được sự hỗ trợ từ nhà nước để hoàn thiện dự án, vẫn biết là có sự hỗ trợ của các cấp từ trung ương đến địa phương, nhưng đã là hỗ trợ thì cần phải nhanh lẹ và phải có cái mốc thời gian nhất định để chúng tôi có lý do để đàm phán với các đối tác phát triển khác, chứ không có thời gian rõ ràng thì cứ hẹn mãi thì chúng tôi có đâu cơ sở để đàm phán, vì có những dự án chúng tôi có phần phải thuê hay hợp tác bên ngoài, nhất là những dự án công nghệ thì không thể chậm được, vì nó sẽ bị tụt hậu mất nếu chậm vài ngày nói chi đến vài tháng. Đề nghị Thủ tướng Chính phủ cho biết, giải pháp, chính sách gì để hỗ trợ chúng tôi.
Về câu hỏi này, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Chu Ngọc Anh cho biết: Khởi nghiệp sáng tạo là một lĩnh vực Thủ tướng rất quan tâm, chỉ đạo sát sao. Vừa rồi đã có nghị quyết, chủ trương của Đảng, Nhà nước làm sao doanh nghiệp, chính quyền cùng hỗ trợ nông đân trong việc ứng dụng công nghệ vào sản xuất. Tập trung vào chính sách hỗ trợ và sáng kiến kỹ thuật, nếu có sáng kiến thì chúng tôi cũng sẽ luôn song hành với bà con. Trước hết, để đưa sáng chế vào thực tiễn, phải có đối tác, nông dân chủ động thiết kế rồi nhưng phải có đơn vị hỗ trợ đổi mới công nghệ. Cùng với đó là bảo hộ sở hữu trí tuệ, vấn đề này rất quan trọng. Ngoài ra, cũng đã có chính sách hỗ trợ để phát triển thành doanh nghiệp khoa học công nghệ, từ ưu đãi thuế, vốn, đất đai, nhà xưởng, gần như là một doanh nghiệp công nghệ cao.
Theo Chu Ngọc Anh, khởi nghiệp sáng tạo đã có những chính sách hỗ hỗ trợ cụ thể của Nhà nước. Hiện này Thủ tướng đã có Quyết định, toàn bộ điều kiện môi trường cho khởi nghiệp sáng tạo ta đã có chính sách. Khởi nghiệp sáng tạo ngoài vốn còn có nhà tư vấn, có chuyên gia bên cạnh hỗ trợ, sau đó có nhà đầu tư bên cạnh nữa để các dự án khởi nghiệp thành công.
Liên quan đến từ sản xuất đến tiêu thụ sản phẩm còn nhiều trở ngại, việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng vật nuôi, hay chuyển từ đất lúa sang cây trồng khác đã có chỉ đạo của Chính phủ, nhưng do chưa có qui hoạch cụ thể nên còn trở ngại với nông dân. Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và PTNT Hà Công Tuấn, cho biết: Xác định ứng dụng công nghệ cao vào chuỗi từ sản xuất, chế biến, tiêu thụ là giải pháp căn cơ để phát triển nhanh nền nông nghiệp; giảm thiểu rủi ro của biến đổi khí hậu, dưới sự chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, Bộ NNPTNT ứng dụng nhiều giải pháp ứng dụng công nghệ cao đẩy mạnh công tác dự báo thị trường, Cục Chế biến và Phát triển thị trường nông sản; Trung tâm tin học, hàng tháng đều có tập hợp đánh giá về thị trường. Tất nhiên, trong yêu cầu thích ứng với thay đổi rất nhanh của thị trường thì như vậy là chưa đủ. Bộ Nông nghiệp đã xây dựng Đề án trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt trong quý I năm 2020 để triển khai ngay việc ứng dụng ứng dụng công nghệ thông tin vào xác định quan hệ cung cầu và công bố rộng rãi hơn, nhanh hơn trên trang web của Bộ Nông nghiệp và PTNT, ông Tuấn nhấn mạnh.
Về câu hỏi khó tiếp cận vốn của Anh Nguyễn Hữu Hà, nông dân xã Tân Dân, huyện Khoái Châu, Hưng Yên đặt câu hỏi với Thủ tướng: Tôi đang có mô hình trồng chanh, cam, tổng thu nhập 13,5 tỉ/năm, lợi nhuận: 5 tỷ/năm. Thực tế tôi thấy phong trào sản xuất nông nghiệp 4.0 đang rất phát triển và được nông dân rất hưởng ứng. Tuy nhiên, làm nông nghiệp 4.0 đòi hỏi vốn phải lớn, nhưng vốn đổ vào nông nghiệp còn rất thấp. Các chính sách tín dụng trong nông nghiệp ban hành nhiều nhưng nông dân làm nông nghiệp 4.0 vẫn khó tiếp cận được, nông dân làm nông nghiệp 4.0 luôn đói vốn. Dây cũng là thực trạng của nhiều nông dân cả nước.
Ông Đào Minh Tú – Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cho biết, cuối năm 2016, Thủ tướng giao cho ngành ngân hàng gói khoảng 50.000 tỷ đồng để tập trung cho vay tín dụng công nghệ cao. Trước chỉ đạo của Thủ tướng, chúng tôi đã nhận thức đây là vấn đề cực kỳ quan trọng trong sản xuất nông nghiệp. Ngày 7/3/2017, Chính phủ đã có nghị định để chỉ đạo về việc này. Sau đó ngành ngân hàng có văn bản triển khai chủ trương này. Đây là vấn đề rất lớn, chính vì thế chúng tôi cam kết là có 100.000 tỷ đồng theo chỉ đạo của Thủ tướng. Đây là gói tín dụng lớn nhất từ trước đến nay, sau đó có 8 ngân hàng thương mại sẵn sàng cho vay gói này. Gói này trước hết là về lãi suất giảm so với lãi suất cho vay thông thường, kể cả ngắn và trung, dài hạn, từ 1-1,5%. Sau đó Bộ NNPTNT đã có văn bản quy định như thế nào là dự án, chương trình ứng dụng công nghệ cao, đảm bảo đúng đối tượng ưu đãi.Đến nay, với chính sách ưu đãi như vậy thì đã có doanh số là 53.000 tỷ đồng, dư nợ 38.000 tỷ đồng cho 17.000 khách hàng vay vốn liên quan ứng dụng công nghệ cao; trong đó tập trung cho lĩnh vực nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao là 90%.
Hiện nay riêng lĩnh vực tín dụng ngân hàng hiện nay tổng dư nợ của cả nước là khoảng 8 triệu tỷ đồng, riêng lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn là 2 triệu tỷ đồng. Như vậy lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn được ưu tiên tập trung vốn tín dụng một cách tích cực và nhanh hơn các lĩnh vực khác. Tuy nhiên, về ưu đã tín dụng, không phải nông dân và doanh nghiệp nào cũng được vay, mà phải đúng đối tượng, có thẩm định cụ thể .., ông Tú nhấn mạnh.
Phát biểu kết luận tại hội nghị đối thoại, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc cho biết, “tôi và đại diện lãnh đạo các bộ ngành đã nhận được rất nhiều câu hỏi của nông dân về những vấn đề thời sự của lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn, về những vướng mắc trong quá trình sản xuất của nông dân. Trong quá trình thảo luận chúng tôi cũng đã đối thoại trực tiếp để làm rõ các vấn đề.Trước hết tôi thay mặt Chính phủ đánh giá cao tâm huyết, trách nhiệm, khát vọng vươn lên của nông dân nước ta. Đây là điều rất quan trọng đối với một giai cấp, một dân tộc, nếu không có khát vọng, chúng ta không thể thành công”.
Thủ tướng cũng đánh giá cao Hội Nông dân Việt Nam đã phối hợp chặt chẽ với TP.Cần Thơ, các cơ quan có liên quan, Báo Nông thôn Ngày nay để tổ chức hội nghị này, rất có ý nghĩa, phong phú, nghiêm túc, có nhiều nội dung tốt. Đồng thởi chỉ đạo, sau hội nghị này, các thành viên Chính phủ tiếp thu, giao cho Văn phòng Chính phủ phối hợp chặt chẽ với Hội Nông dân Việt Nam tổng hợp các đề xuất, kiến nghị của nông dân để sau giao các bộ, ngành tiếp tục thực hiện.
Ngành nông nghiệp Việt Nam và nông nghiệp ĐBSCL đều đạt được những thành công quan trọng. Nói về ĐBSCL chúng ta xuất khẩu lớn về gạo, thủy sản và trái cây, và chúng ta đã đảm bảo được một mức lợi nhuận cho người dân ở mức 30%. Tuy vậy, tại hội nghị này còn nhiều vấn đề bất cập, tồn tại trong sản xuất nông nghiệp đã được nêu ra. Qua hội nghị hôm nay, tôi rất cảm ơn những vấn đề bà con nông dân quan tâm, đặt ra. Mục tiêu của hội nghị đối thoại này là tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, liên kết 6 nhà, tạo chuỗi giá trị nông sản. Chúng ta đã trả lời được một cách cơ bản những vướng mắc. Liên kết 6 nhà còn nhiều bất cập, trở ngại. Đặc biệt vấn đề môi trường, dịch bệnh, tích tụ đất đai là vấn đề bà con rất quan tâm, Thủ tướng, nhấn mạnh.
Phương Dung – Văn Ca
