Dù ai đi ngược về xuôi/Nhớ ngày Giỗ Tổ mồng mười tháng ba. Đó chính là ý nghĩa thiêng liêng và gần gũi của nghi lế trong tâm thức người Việt – một tín ngưỡng vượt ranh giới quốc gia trở thành di sản văn hóa chung của nhân loại.
Khởi nguồn từ Tín ngưỡng thờ cúng Tổ tiên, người Việt đã thờ cúng vua Hùng là thủy tổ khai sinh dân tộc, đất nước. Hình tượng vua Hùng đã gắn chặt với hồn thiêng sông núi Đất Việt. “Tín ngưỡng thờ Hùng Vương” đã được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Trong lịch sử nước nhà, Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương còn ghi một dấu ấn sâu đậm. Sau Cách mạng tháng Tám năm 1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ủy quyền cho ông Huỳnh Thúc Kháng thay mặt Chính phủ nước Việt Nam dân chủ cộng hòa làm lễ trước miếu các vua Hùng. Tiếp đó, ngày 19/9/1954, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nói chuyện với cán bộ chiến sĩ Đại đoàn Quân Tiên Phong trước khi về tiếp quản Thủ đô: “Hùng Vương là người sáng lập ra nước ta, đây là tổ tiên của dân tộc ta. Các vua Hùng đã có công dựng nước, Bác cháu ta phải cùng nhau giữ lấy nước”… Câu nói bất hủ của Bác đã khắc ghi trong lịch sử dân tộc. Nghi lễ thờ cúng Hùng Vương được nâng lên tầm Quốc gia, ngày 11/4/2007, Chủ tịch nước đã ký lệnh công bố sửa đổi bổ sung Điều 73 của Bộ luật Lao động, theo đó người lao động được nghỉ một ngày làm việc và hưởng nguyên lương nhân ngày Giỗ Tổ Hùng Vương – Lễ hội đền Hùng hằng năm.
Không gian tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương rất rộng và không chỉ duy trì ở 226 điểm thờ cúng tại các làng, xã thuộc tỉnh Phú Thọ. Theo số liệu thống kê mới nhất của Bộ Văn hóa – Thể thao và Du lịch, hiện cả nước có trên 1.417 di tích thờ vua Hùng và các nhân vật liên quan đến thời đại Hùng Vương ở Việt Nam.
Để bảo tồn và phát huy giá trị Di sản văn hóa tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương, tỉnh Phú Thọ đã phối hợp chặt chẽ với Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch xây dựng kế hoạch cụ thể, để thực hiện chương trình hành động Quốc gia được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt và cam kết với UNESCO về bảo tồn Di sản văn hoá phi vật thể theo Công ước 2003.
Giỗ Tổ Hùng Vương khẳng định tín ngưỡng bản sắc văn hóa đặc trưng của người Việt. Văn hóa ấy, nền tảng đạo lý ấy ngày càng được củng cố, phát triển đã trở thành lẽ sống, đạo đức, niềm tin cho các thế hệ người Việt và trở thành sức mạnh vô địch của cộng đồng Việt Nam vững bước trên con đường công nghiệp hóa – hiện đại hóa đất nước vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội dân chủ, công bằng, văn minh.
Đinh Vũ
