Nhiều vướng mắc trong đấu thầu, quản lý, vận hành hệ thống chiếu sáng

201
Ngày 22/01/2016 tại Hà Nội, Hội Chiếu sáng Việt Nam (CSVN) tổ chức Hội thảo bàn tròn “Quản lý, vận hành hệ thống chiếu sáng – Thực trạng và giải pháp”. Hội thảo là dịp để Hội viên của Hội, ngành CSVN được gặp gỡ với các Bộ, Ngành, cơ quan quản lý để trao đổi về những vướng mắc các cơ chế, chính sách đấu thầu, quản lý, vận hành và đầu tư chiếu sáng công cộng, nhằm thúc đẩy ngành chiếu sáng (CS) phát triển bền vững.
PGS.TS Nguyễn Hồng Tiến, Cục trưởng Cục Hạ tầng kỹ thuật, Bộ Xây dựng, Chủ tịch CSVN tham dự và chủ trì Hội thảo. Cùng tham dự về phía Hội CSVN các Lãnh đạo Hội, Ban Thường trực,đại diện Thường vụ Hội, đại diện các Hội viên là Lãnh đạo các Cty TNHH MTV Chiếu sáng và thiết bị đô thị; công ty CP Bóng đèn Phích nước Rạng Đông công ty, Cty TNHH MTV Chiếu sáng công cộng Thành phố Hồ Chí Minh, Cty Công trình Đô thị Sóc Trăng, Cty Philipp Việt Nam,… Về phía các cơ quan quản lý Nhà Nước có đại diện Bộ Xây Dựng, Bộ Kế hoạch – Đầu tư, Bộ Giao thông Vận tải, Bộ Khoa học – Công nghệ, các Vụ,Viện, Cty Tư vấn, giám sát,… cùng một số Ban, ngành địa phương và Trung ương.
Với chủ đề “Quản lý, vận hành hệ thống chiếu sáng – Thực trạng và giải pháp” và là nơi giao lưu gặp gỡ giữa các cơ quan quản lý Nhà nước, Bộ ngành, chính quyền địa phương và các doanh nghiệp ngành chiếu sáng hoạt động sản xuất, kinh doanh, quản lý, vận hành hệ thống chiếu sáng công cộng tại các địa phương. Hội thảo đã tiếp nhận trên 20 bài tham luận và ý kiến tham gia. 16 tham luận, ý kiến được trình bày tai Hội thảo đều tập trung vào vướng mắc, hạn chế khó khăn trong cơ chế, chính sách đấu thầu, công tác quản lý, vận hành hệ thống chiếu sáng trong các đô thị, khu công nghiệp; Định hướng, giải pháp tháo gỡ về định mức, quy định, phân cấp quản lý và công tác quy hoạch, việc xã hội hóa, quyền lợi các nhà đầu tư, kinh nghiệm triển khai của các quốc gia được các đại diện các công ty các địa phương các chủ đầu tư và cho các bộ, ngành trao đổi thảo luận.

Chính sách đã đi vào cuộc sống
Theo Chủ tịch Hội Nguyễn Hồng Tiến: trong những năm qua đô thị của Việt Nam (VN) đã có sự phát triển mạnh mẽ với 787 đô thị, tốc độ đô thị hóa chiếm 35,7%, các công trình phục vụ đô thị được nâng cấp, cải tạo; bộ mặt đô thị có những khởi sắc, cuộc sống của người dân được cải thiện, chất lượng cuộc sống được nâng cao trong đó có sự góp phần quan trọng của chiếu sáng công cộng (CSCC). Tính đến 2015, nhiều chỉ tiêu đặt ra tại Định hướng chiếu sáng đô thị Việt Nam theo Quyết định 1874/QĐ – TTg ngày 11/10/2010 của Thủ tướng Chính phủ đã hoàn thành. Các công trình giao thông, công trình công cộng, đường phố chính được CS bằng các sản phẩm hiệu suất cao, tiết kiệm điện và bắt đầu sử dụng nguồn sáng LED. Sau Nghị định 79/2009/NĐ – CP ngày 28/09/2009 về quản lý chiếu sáng đô thị, Quốc hội, Chính phủ và các Bộ, Ngành đã ban hành các Luật, Nghị định, Thông tư và các tiêu chuẩn, quy định có liên quan đến quản lý, trong đó có CSCC. Những văn bản này đã góp phần định hướng, quản lý thúc đẩy, hỗ trợ ngành CS phát triển.
Tuy nhiên, trong quá trình triển khai, thực hiện, có nhiều vướng mắc khó khăn đã bộc lộ. Nếu không có những biện pháp tháo gỡ sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến phát triển của ngành chiếu sáng.
Chiếu sáng LED chưa khuyến khích nhà đầu tư
Trình bày về lợi ích và khó khăn khi chuyển đổi nguồn sáng truyền thống sang sử dụng nguồn sáng LED TKNL, bảo vệ môi trường, Ông Nguyễn Anh Tuấn, Phó Chủ tịch CSVN, Tổng giám đốc công ty TNHH MTV Chiếu sáng và Thiết bị đô thị cho biết: CSCC của TP Hà Nội ( HN) mỗi năm tiêu thụ hết 400.000KWh điện, kinh phí điện năng chiếm 65%tổng kinh phí duy trì hệ thống CS hàng năm, ước tính một năm TP Hà Nội chi 130 tỷ đồng cho CSCC. Hiện nay, hệ thống đèn LED dùng cho CSCC chỉ chiếm khoảng 5%. Sử dụng đèn LED cho CSCC sẽ tiết kiệm được 40 – 50% điện năng tiêu thụ, giảm bớt gánh nặng về ngân sách Nhà nước cho vấn đề chi trả tiền điện, ngành điện bớt được nỗi lo thiếu điện trong mùa khô.Vừa qua TP Hà Nội đã cho lắp tuyến CSCC đường Trần Hưng Đạo bước đầu đã nhận được sự ủng hộ của người dân và giới chuyên môn về chất lượng và xu hướng Tiết kiệm năng lượng.
Hà Nội đang dự kiến kêu gọi đầu tư đèn LED cho CSCC bằng hình thức xã hội hóa theo mô hình ESCO, đó là việc các công ty đầu tư công trình CSCC bằng LED sẽ đề xuất các giải pháp kỹ thuật, cam kết hiệu quả tiết kiệm năng lượng với Chính quyền Thành phố (TP). Nhà đầu tư sẽ thu hồi vốn và lợi nhuận dựa trên việc sẽ chia sẻ khoản lợi nhuận từ việc tiết kiệm điện mà dự án mang (so với việc dùng hệ thống chiếu sáng cũ) lại trong khoảng thời gian nhất định với chính quyền TP. Mô hình này các nước đã thực hiện và mang lại hiệu quả, nhưng chúng ta rất khó thực hiện vì giá thành điện của VN cho CSCC quá thấp, thời gian thu hồi từ tiền tiết kiệm điện cùng với cơ chế quản lý chồng chéo, trong khi tiền đầu tư cho LED cao, các công ty khó thu hồi vốn, không khuyến khích được họ đầu tư. Để thực hiện cần có cơ chế thống nhất giữa các cơ sở ban, ngành của TP và Bộ Tài chính để thu hồi vốn.
Ông Nguyễn Đoàn Thăng, Phó Chủ tịch thường trực CSVN, tổng giám đốc công ty CP Bóng đèn Phích nước Rạng Đông.
Ông Nguyễn Đoàn Thăng, Phó Chủ tịch thường trực CSVN, tổng giám đốc công ty CP Bóng đèn Phích nước Rạng Đông.

Ông Nguyễn Đoàn Thăng, Phó Chủ tịch thường trực CSVN, Tổng giám đốc công ty CP Bóng đèn Phích nước Rạng Đông, đưa ra ý kiến: LED đang là xu hướng thế giới và thay đổi nhanh. Tại các TP lớn đang đưa vào ứng dụng LED cho CSCC, dẫn đầu là HN, TP Hồ Chí Minh đưa LED vào ứng dụng còn chậm vì nhiều vấn đề như khoa học kỹ thuật và đầu tư. LED có những lợi ích thiết thực ai cũng thấy những hạn chế là chưa có tiêu chuẩn, quy chuẩn cho LED nên việc phát triển khó, trong khi đầu tư lớn. Tiêu chí để lựa chọn thầu cho các công trình dùng sản phẩm LED chưa rõ ràng, chưa có tiêu chí cụ thể mà một số trường hợp chỉ rẻ là chọn. Nếu muốn sử dụng LED cho các công trình CSCC thì nên quan tâm chú trọng tới tiêu chuẩn, quy chuẩn cho LED, vì chất lượng sản phẩm công trình rất quan trọng. Rất mong trong thời gian tới các nhà quản lý sẽ đưa ra được tiêu chuẩn, quy chuẩn cho LED.

Bất cập “Ưu đãi” trong đấu thầu
Trong trình bày về “bất cập trong công tác đấu thầu”, theo ông Huỳnh Trí Dũng, Phó Chủ tịch CSVN, Tổng giám đốc công ty TNHH MTV Chiếu sáng công cộng TP Hồ Chí Minh: “Ưu đãi đối với đấu thầu trong nước” quy định “đối với gói thầu xây lắp có giá gói thầu không quá 05 tỷ đồng chỉ cho phép nhà thầu là doanh nghiệp cấp nhỏ và siêu nhỏ theo quy định của pháp luật về doanh nghiệp tham gia đấu thầu”. Mà các DN nhỏ siêu nhỏ hầu hết là không đủ năng lực tài chính, phương tiện thiết bị chuyên dụng, độị ngũ kỹ thuật, tiêu chuẩn an toàn, kinh nghiệm khả năng và hệ thống quản lý đồng bộ đặc thù của nghề CS. Vì vậy khi đấu thầu thường có xu thế giá rẻ, cắt bỏ công đoạn, nhất là công đoạn vận hành, quản lý,,,, Hiện nay, các Chủ đầu tư đều áp dụng Nghị định trên trong triển khai thực hiện, đồng nghĩa với việc công ty TNHH MTV Chiếu sáng công cộng thành phố Hồ Chí Minh không được tham gia các gói thầu xây lắp có giá trị gói thầu không quá 5 tỷ đồng đối với lĩnh vực chiếu sáng đô thị. Trong khi đó các gói thầu có giá trên 5 tỷ là rất ít. Công ty mong muốn các cấp có thẩm quyền xem xét để điều chỉnh quy định tại nghị định trên cho phù hợp.
Bà Nguyễn Diệu Phương, đại diện Cục Quản lý Đấu thầu – Bộ kế hoạch và Đầu tư, đã đưa ra ý kiến trao đổi về các vấn đề liên quan tới việc Đấu thầu như: ưu đãi trong đấu thầu; năng lực, kinh nghiệm đấu thầu; đảm bảo cạnh tranh trong đấu thầu… bà Phương mong muốn Hội CSVN sẽ tổng hợp thêm những ý kiến và có văn bản kiến nghị về những vướng mắc gửi lên Bộ Kế hoạch- Đầu tư để Bộ có thể nghiên cứu đưa các thay đổi cho phù hợp.
Ngoài ra Hội thảo còn được nghe một số bài tham luận và ý kiến khác của các công ty; ý kiến trả lời, trao đổi của đại diện các Bộ, ngành tham gia trong Hội thảo về những vấn đề chính: luật đấu thầu; Định mức kinh tế kỹ thuật – chi phí dịch vụ công ích; phương thức lựa chọn hình thức cung ứng dịch vụ công ích và đèn LED trong chiếu sáng công cộng…
Kết luận Hội thảo PGS.TS Nguyễn Hồng Tiến,: Hội thảo bàn tròn là cơ hội để cho các đơn vị trong Hội CSVN có thể đưa ra những ý kiến đóng góp cho các đơn vị trong ngành và các đơn vị quản lý Nhà nước có điều kiện hiểu hơn đặc thù của ngành CS. Từ đó sẽ có những tác động, ảnh hưởng tới luật đấu thầu; Định mức kinh tế kỹ thuật – chi phí dịch vụ công ích; phương thức lựa chọn hình thức cung ứng dịch vụ công ích,… phù hợp với các mong muốn của các các doanh nghiệp. Ngoài các ý kiến trong Hội thảo, Hội CSVN sẽ tập hợp thêm các ý kiến trong Hội và sớm trình lên các cơ quan Nhà nước có thẩm quyền.
Nhóm PV